XEM BÁO GIẤY
Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng tiểu không kiểm soát

Tiểu không kiểm soát hay không tự chủ là một vấn đề phổ biến và gây khó chịu, từ rò rỉ nước tiểu khi ho hay hắt hơi cho đến thôi thúc đi tiểu đột ngột và liên tục.

Các loại tiểu không kiểm soát bao gồm tiểu không kiểm soát do áp lực khi nước tiểu rò rỉ vì áp lực lên bàng quang lúc ho, hắt hơi, cười, tập thể dục hay nâng vật nặng.

Loại thứ hai là tiểu không tự chủ do thôi thúc cần phải đi tiểu thường xuyên suốt đêm do nhiễm trùng, rối loạn thần kinh hay bệnh tiểu đường.

Loại thứ ba là tiểu không tự chủ tạm thời do dùng đồ uống, thực phẩm và thuốc lợi tiểu kích thích bàng quang. Chúng bao gồm rượu, trà và cà phê hay thức uống có ga, một số thuốc tim mạch huyết áp, thuốc an thần và thuốc giãn cơ.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chung-tieu-khong-kiem-soat

Tiểu không tự chủ cũng do nhiễm trùng đường tiết niệu gây kích thích bàng quang.

Sinh ngã âm đạo làm suy yếu cơ bàng quang cũng gây ra tiểu không kiểm soát. Sa bàng quang, tử cung hay trực tràng cũng gây ra tiểu không tự chủ.

Ở quí ông lớn tuổi, chứng tiểu không kiểm soát thường bắt nguồn từ phì đại tuyến tiền liệt lành tính hay ung thư tuyến tiền liệt.

Một khối u hay viên sỏi trên đường tiết niệu có thể chặn dòng chảy bình thường của nước tiểu dẫn đến tiểu không kiểm soát.

Để chẩn đoán, thầy thuốc hỏi han bệnh sử và khám lâm sàng tìm dấu hiệu bất thường trên đường tiết niệu. Thầy thuốc cho làm tổng phân tích nước tiểu tìm các dấu hiệu nhiễm trùng, máu hay cặn vôi.

Thầy thuốc cũng soi bàng quang bằng cách chèn một ống mỏng vào niệu đạo để kiểm tra bất thường trên đường tiết niệu. Thầy thuốc siêu âm bộ phận sinh dục tiết niệu để tìm bệnh lý.

Điều trị tiểu không kiểm soát phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng.

Thầy thuốc khuyên người bệnh làm bài tập cơ sàn chậu để tăng cường cơ bắp giúp kiểm soát tiểu không tự chủ. Để làm bài tập này, cần cố gắng ngăn chặn dòng chảy nước tiểu bằng cách thắt chặt cơ để nín tiểu và giữ trong 5 giây, sau đó thư giãn trong 5 giây. Thầy thuốc cũng đưa điện cực vào trực tràng hay âm đạo để kích thích và tăng cường cơ sàn chậu.

Thuốc điều trị tiểu không tự chủ bao gồm:

Thuốc kháng cholinergic như oxybutinin và solifenacin giúp xoa dịu một bàng quang hoạt động quá mức.

Thuốc Mirabegron dùng để điều trị chứng tiểu són, thuốc này làm thư giãn các cơ bàng quang và làm tăng lượng nước tiểu lưu giữ trong bàng quang.

Các loại thuốc chẹn alpha như alfuzosin và tamsulosin giúp giãn cơ cổ bàng quang và tuyến tiền liệt nên làm giảm chứng tiểu không kiểm soát.

Đôi khi thầy thuốc cho tiêm biến độc tố botox vào cơ bàng quang ở người có bàng quang hoạt động quá mức, chất này có hiệu quả kéo dài trên 3 tháng.

Thầy thuốc cũng cho cấy dưới da một thiết bị tương tự như máy tạo nhịp tim để kích thích dây thần kinh kiểm soát bàng quang khi cần điều trị chứng tiểu són.

Khi các biện pháp trên đây không thành công, thầy thuốc cần đến phẫu thuật qua thủ thuật “treo cổ bàng quang” bao gồm một vết rạch ở bụng trong quá trình gây mê toàn thân hay gây tê cột sống. Thủ thuật này giúp cho cơ vùng bàng quang và niệu đạo mạnh lên, hạn chế chứng tiểu không kiểm soát.

Ở phụ nữ sa tử cung và trực tràng, phẫu thuật bao gồm kết hợp mổ sa tử cung và thắt niệu đạo. Ở nam giới, thầy thuốc dùng một chiếc vòng nhỏ, chứa đầy chất lỏng cấy quanh cổ bàng quang giữ cho cơ vòng đóng lại cho đến khi xả ra để sẵn sàng đi tiểu.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 430

Ý Kiến bạn đọc


Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng tiêu không kiểm soát

Chứng tiêu không kiểm soát là không kiểm soát chuyển động của ruột khiến phân rò rỉ ra từ trực tràng. Nguyên nhân thường gặp bao gồm tiêu chảy, táo bón hay tổn thương cơ và thần kinh. Một số người tiêu không kiểm soát mãn tính, không thể cưỡng lại thôi thúc đi vệ sinh.

Chứng tiêu không kiểm soát hay đi kèm với các vấn đề đường ruột như tiêu chảy, táo bón và đầy hơi. Nguyên nhân gây ra chứng tiêu không kiểm soát bao gồm tổn thương cơ vòng ở phần cuối trực tràng, còn gọi là cơ vòng hậu môn xảy ra trong khi sinh, nếu cắt tầng sinh môn hay dùng kẹp. Tổn thương dây thần kinh cảm nhận phân ở trực tràng có thể dẫn đến tiêu không kiểm soát. Tổn thương thần kinh này xảy ra lúc sinh nở, chấn thương tủy sống hay đột qụy. Một số bệnh như tiểu đường và bệnh đa xơ cứng cũng ảnh hưởng đến các dây thần kinh và đưa đến chứng tiêu không tự chủ. Táo bón mạn tính và tiêu chảy cũng làm trầm trọng thêm chứng tiêu không kiểm soát.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chung-tieu-khong-kiem-soat

Phẫu thuật điều trị tĩnh mạch ở trực tràng hay hậu môn cũng gây ra tổn thương cơ bắp và dây thần kinh dẫn đến chứng tiêu không tự chủ. Sa trực tràng cũng dẫn đến không kiểm soát phân khi trực tràng lòi ra ngoài hậu môn.

Các biến chứng của tiêu không tự chủ bao gồm bối rối, xấu hổ, thất vọng và trầm cảm do người tiêu bệnh cố gắng che giấu tật của mình. Vùng da xung quanh hậu môn rất nhạy cảm, khi tiếp xúc nhiều lần với phân dẫn đến đau, ngứa và lở loét.

Để chẩn đoán chứng tiêu không kiểm soát, thầy thuốc hỏi han tiền sử bệnh, khám toàn thân và kiểm tra hậu môn. Thầy thuốc khám trực tràng bằng cách đưa ngón tay đeo găng vào trực tràng để đánh giá sức mạnh của cơ thắt hậu môn và tìm xem bất thường ở vùng trực tràng.

Thầy thuốc siêu âm hậu môn trực tràng bằng cách đưa đầu dò nhỏ vào hậu môn và trực tràng cho phép đánh giá cấu trúc của cơ vòng. Thầy thuốc cũng nội soi đại tràng bằng cách đưa một ống mềm vào bên trong trực tràng tìm dấu hiệu viêm nhiễm, khối u hay mô sẹo gây ra tiêu không tự chủ. Chụp cộng hưởng từ MRI cung cấp hình ảnh cơ vòng để xác định xem các cơ còn nguyên vẹn không. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra chứng tiêu không kiểm soát, phương pháp điều trị bao gồm dùng thuốc chống tiêu chảy như loperamid và atropin. Thầy thuốc cho toa thuốc nhuận tràng như methylcelluloz và psyllium nếu táo bón là nguyên nhân gây ra chứng tiêu không tự chủ. Trong trường hợp táo bón nặng, thầy thuốc khuyên nên uống nhiều nước và ăn các loại thực phẩm giàu chất xơ như rau và trái cây.

Trong nhiều trường hợp, điều trị chứng tiêu không kiểm soát cần đến phẫu thuật sửa chữa bệnh lý như búi trĩ, sa trực tràng hay tổn thương cơ vòng khi sinh con. Vá cơ vòng hậu môn là thủ thuật sửa chữa cơ vòng hậu môn hư hỏng hay suy yếu. Thầy thuốc xác định khu vực tổn thương, đem các cơ trở lại và khâu chồng chéo lên nhau để thắt chặt cơ vòng. Thầy thuốc thay thế cơ vòng hậu môn hư hỏng bằng cơ vòng hậu môn nhân tạo, giống một túi hơi cấy xung quanh ống hậu môn. Khi bơm căng, thiết bị giữ cơ vòng hậu môn đóng chặt cho đến khi cần phóng uế. Thầy thuốc cũng thay thế cơ vòng hậu môn bằng một cơ lấy từ bên trong đùi và quấn xung quanh cơ vòng hậu môn.

Biện pháp cuối cùng là phẫu thuật mở hậu môn nhân tạo bằng cách chuyển hướng phân qua một lỗ ở bụng. Người bệnh phải đeo một túi đặc biệt suốt đời bên ngoài ổ bụng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 428

Ý Kiến bạn đọc