Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng nấc cục

Chứng nấc cục là những cơn co thắt đột ngột của cơ hoành, đây vốn là vách ngăn lồng ngực với ổ bụng và đóng vai trò quan trọng trong việc hít vào, thở ra. Mỗi khi cơ hoành co thắt và nắp thanh quản đóng lại bất ngờ sẽ tạo ra âm thanh rất đặc biệt của chứng nấc cục. Chứng nấc cục thường xảy ra sau một bữa ăn thịnh soạn, nhâm nhi bia rượu và say sưa quá trớn, nhưng đôi khi chứng nấc cục báo hiệu một tình trạng bệnh lý bên trong. Đối với hầu hết mọi người, cơn nấc cục thường chỉ kéo dài một vài phút, tuy nhiên cũng có khi kéo dài trong nhiều tháng dẫn đến suy dinh dưỡng và kiệt sức.

Anh-minh-hoa-3

Âm thanh đặc trưng của chứng nấc cục là dấu hiệu duy nhất mà người bệnh kể cho thầy thuốc biết mình bị nấc cục. Nên đi thăm thầy thuốc khi chứng nấc cục kéo dài trên hai ngày hay khi chứng nấc cục ảnh hưởng đến việc ăn uống, ngủ nghỉ và hít thở. Nguyên nhân gây ra chứng nấc cục nhẹ kéo dài ít hơn hai ngày bao gồm uống nhiều nước có ga, uống nhiều bia rượu, ăn nhiều và ăn nhanh, bị kích thích hay căng thẳng quá độ, nuốt không khí khi nhai hay ngậm kẹo cao su. Nguyên nhân gây ra chứng nấc cục kéo dài trên hai ngày thường do tổn thương thần kinh hay bị dị ứng mà phổ biến nhất là kích thích dây thần kinh phế vị hay thần kinh cơ hoành khi có dị vật trong tai chạm vào màng nhĩ, khi có khối u hay bướu cổ, mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản hay viêm thanh quản. Một khối u hay nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương như viêm não, viêm màng não, bệnh đa xơ cứng, chấn thương sọ não cũng đưa đến chứng nấc cục. Chứng nấc cục kéo dài cũng xảy ra trong bệnh nghiện rượu, bệnh tiểu đường, mất cân bằng điện giải, suy thận hay lạm dụng thuốc an thần. Các yếu tố khác làm tăng nguy cơ nấc cục bao gồm cảm xúc lo âu, căng thẳng, phẫu thuật gây mê toàn thân hay các thủ thuật vùng bụng. Chứng nấc cục kéo dài gây trở ngại đến việc ăn uống, ngủ nghỉ và làm vết thương chậm lành sau phẫu thuật. Để chẩn đoán, thầy thuốc khám thần kinh để kiểm tra phản xạ cơ bắp, chức năng nghe nhìn và xúc giác. Khi nghi ngờ, thầy thuốc cho lấy mẫu máu kiểm tra tình trạng nhiễm trùng, bệnh tiểu đường hay bệnh thận. Thầy thuốc cũng cho chụp X-quang, chụp cắt lớp CT hay chụp cộng hưởng từ MRI, đôi khi cần nội soi tiêu hóa hay hô hấp. Trong thủ thuật này, thầy thuốc dùng một ống mỏng có camera nhỏ xíu truyền từ mũi họng xuống để xem hình ảnh thực quản hay khí quản.

Hầu hết các trường hợp nấc cục không cần điều trị và tự lành. Ngoài ra còn có một số “mẹo” dùng điều trị chứng nấc cục bao gồm các biện pháp như ngậm cục nước đá lạnh, nín thở đếm từ 1 đến 20, cắn vào một trái chanh, nuốt đường cát, nếm giấm chua, thở vào một túi giấy để nhờ lượng thán khí tăng dần ức chế dây thần kinh cơ hoành, kéo đầu gối lên đến ngực, nghiêng về phía trước để nén ngực. Nếu có bệnh lý gây ra chứng nấc cục, thầy thuốc cần chữa dứt các bệnh này. Thuốc dùng điều trị chứng nấc cục kéo dài bao gồm Clorpromazin, Metoclopramid và Baclofen. Nếu phương pháp điều trị trên không hiệu quả, thầy thuốc tiêm một chất gây mê để chặn dây thần kinh cơ hoành giúp triệt tiêu chứng nấc cục. Một lựa chọn khác là phẫu thuật cấy ghép một thiết bị dưới da để điều hòa dây thần kinh phế vị. Thủ thuật này dùng trị bệnh động kinh, nhưng cũng giúp kiểm soát chứng nấc cục dai dẳng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 400

Ý Kiến bạn đọc