Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng mê sảng

 

Chứng mê sảng là một rối loạn nghiêm trọng dẫn đến suy nghĩ lẫn lộn và giảm nhận thức về môi trường. Mê sảng thường bắt nguồn từ một hoặc nhiều yếu tố như mắc bệnh nặng hay mãn tính, thay đổi cân bằng chuyển hóa, thuốc men, nhiễm trùng, phẫu thuật, nghiện rượu hay ma túy.

Vì các triệu chứng mê sảng và sa sút trí tuệ giống nhau nên cần thông tin từ một thành viên trong gia đình để thầy thuốc đưa ra chẩn đoán chính xác.

Các dấu hiệu của chứng mê sảng thường bắt đầu trong vài giờ hoặc vài ngày. Các triệu chứng có xu hướng tồi tệ hơn vào ban đêm khi trời tối. Các dấu hiệu bao gồm giảm nhận thức về môi trường dẫn đến không thể tập trung vào một chủ đề, bế tắc với một ý tưởng, trí nhớ kém, đặc biệt là các sự kiện gần đây, mất phương hướng, không biết ta đang ở đâu hay ta là ai, nói huyên thuyên hoặc vô nghĩa, khó hiểu lời nói, khó đọc và viết.

Người bệnh dễ thay đổi hành vi như nhìn thấy những thứ không tồn tại, bồn chồn, kích động hay chống đối, đảo ngược chu kỳ thức ngủ ban đêm thành ban ngày.

So-613--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chung-me-sang---Anh-1

Người bệnh rối loạn cảm xúc như lo lắng, sợ hãi, hoang tưởng hay phiền muộn.

Các chuyên gia xác định 3 loại mê sảng:

- Mê sảng quá khích là loại dễ nhận biết nhất, điều này bao gồm bồn chồn, kích động, thay đổi tâm trạng nhanh chóng hay ảo giác.

- Mê sảng giảm hoạt động bao gồm không hoạt động hay giảm vận động, chậm chạp và buồn ngủ bất thường.

- Mê sảng hỗn hợp bao gồm cả hai dấu hiệu hiếu động và giảm hoạt động.

Sa sút trí tuệ và mê sảng đôi khi khó phân biệt và một người có thể mắc cả hai. Trên thực tế, tình trạng mê sảng thường xuyên xảy ra ở những người bị sa sút trí tuệ.

Một số khác biệt giữa mê sảng và sa sút trí tuệ là:

- Tình trạng mê sảng bắt đầu xảy ra trong một thời gian ngắn, trong khi chứng sa sút trí tuệ thường bắt đầu với các triệu chứng tương đối nhẹ và nặng dần theo thời gian.

- Khả năng tập trung hoặc duy trì chú ý bị suy giảm đáng kể khi mê sảng trong khi người mắc chứng sa sút trí tuệ trong giai đoạn đầu vẫn tỉnh táo.

Mê sảng có một hay nhiều nguyên nhân, có khi kết hợp giữa tình trạng sức khỏe và độc tính của thuốc.

Một số loại thuốc có độc tính gây mê sảng.

Say rượu hay nghiện ma túy cũng gây mê sảng.

Một số bệnh như đột quỵ, đau tim, bệnh phổi hay bệnh gan cũng gây mê sảng.

Tiếp xúc với các chất độc như carbon monoxid, cyanid cũng gây mê sảng.

Một số loại thuốc gây ra mê sảng như thuốc giảm đau, thuốc ngủ, thuốc điều trị lo lắng và trầm cảm, thuốc điều trị dị ứng, thuốc điều trị hen suyễn, thuốc corticoid, thuốc điều trị co thắt.

Thầy thuốc chẩn đoán mê sảng dựa trên bệnh sử, các xét nghiệm để đánh giá tình trạng tâm thần. Thầy thuốc bắt đầu bằng cách đánh giá nhận thức, sự chú ý và suy nghĩ.

Thầy thuốc khám thần kinh, kiểm tra thị lực, thăng bằng, phối hợp và phản xạ giúp xác định xem có phải đột quỵ hay một bệnh thần kinh khác gây ra mê sảng hay không.

Thầy thuốc yêu cầu xét nghiệm máu, nước tiểu và các xét nghiệm khác. Khi cần thiết, thầy thuốc cho chụp cắt lớp CT não hay chụp cộng hưởng từ MRI não.

Mục tiêu đầu tiên của điều trị mê sảng là giải quyết bất kỳ nguyên nhân cơ bản nào như ngừng sử dụng một loại thuốc, giải quyết tình trạng mất cân bằng chuyển hóa hoặc điều trị nhiễm trùng.

Chăm sóc hỗ trợ nhằm mục đích ngăn ngừa các biến chứng bằng cách bảo vệ đường thở, cung cấp chất lỏng và các chất dinh dưỡng.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 613

Ý Kiến bạn đọc