Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng mê sảng

Mê sảng là một rối loạn nghiêm trọng mà hậu quả là suy nghĩ lẫn lộn và giảm nhận thức về môi trường. Mê sảng thường bắt đầu nhanh chóng trong vòng vài giờ hay vài ngày.

Mê sảng thường bắt nguồn từ một căn bệnh nghiêm trọng hay mãn tính, từ thuốc men, nhiễm trùng, phẫu thuật, rượu hay cai thuốc.

Các triệu chứng trong bệnh mê sảng và bệnh mất trí nhớ thường giống nhau, nên cần hỏi gia đình để thầy thuốc dễ chẩn đoán.

Các dấu hiệu mê sảng bao gồm giảm nhận thức về môi trường, không có khả năng tập trung, dễ bị phân tâm, kỹ năng tư duy kém, trí nhớ kém, đặc biệt là các sự kiện gần đây, khó nói hay nhắc lại lời nói, khó hiểu lời nói, có ảo giác, dễ kích động hay hiếu chiến, lo lắng, sợ hãi hay hoang tưởng.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chung-me-sang

Các chuyên gia xác định ba loại mê sảng:

Mê sảng hiếu động bao gồm bồn chồn, kích động, thay đổi tâm trạng nhanh chóng hay ảo giác.

Mê sảng ức chế bao gồm giảm hoạt động, uể oải, buồn ngủ hay choáng váng.

Mê sảng phối hợp bao gồm triệu chứng hiếu động thái quá và ức chế xen kẽ. 

Rất khó phân biệt sa sút trí tuệ và mê sảng vì một người có thể mắc cả hai bệnh. Trong thực tế, mê sảng thường xảy ra ở những người bị bệnh mất trí nhớ.

Sa sút trí tuệ là giảm dần trí nhớ và khả năng suy nghĩ do rối loạn chức năng và mất các tế bào não. Nguyên nhân phổ biến nhất của chứng mất trí nhớ là bệnh Alzheimer.

Một số khác biệt giữa cơn mê sảng và mất trí nhớ là:

Khởi đầu của cơn mê sảng xảy ra trong một thời gian ngắn, trong khi mất trí nhớ thường bắt đầu nhẹ và dần dần xấu đi theo thời gian.

Khả năng tập trung và duy trì chú ý rất kém ở bệnh mê sảng, trong khi bệnh mất trí nhớ không bị ảnh hưởng.

Sự xuất hiện các triệu chứng mê sảng dao động đáng kể và thường xuyên suốt ngày, còn người mất trí nhớ có bộ nhớ và suy nghĩ ở mức ổn định trong ngày.

Mê sảng xảy ra khi các tín hiệu trong não trở nên suy yếu. Nguyên nhân bao gồm một số loại thuốc có độc tính, rượu hay ma túy, mất cân bằng chuyển hóa như natri thấp hay canxi thấp, mắc bệnh mãn tính, nhiễm trùng cấp tính, tiếp xúc với độc tố, mất ngủ hay trầm cảm nặng, dùng thuốc giảm đau, thuốc ngủ, thuốc trị lo âu và trầm cảm.

Mê sảng kéo dài vài giờ, vài tuần hay vài tháng. Nếu nguyên nhân gây bệnh được giải quyết, thời gian phục hồi thường ngắn hơn.

Thầy thuốc chẩn đoán mê sảng dựa trên tiền sử bệnh, làm các xét nghiệm để đánh giá tình trạng tâm thần. Thầy thuốc bắt đầu bằng cách đánh giá nhận thức, sự chú ý và trí nhớ. Thầy thuốc cũng kiểm tra thần kinh, sự phối hợp và phản xạ giúp xác định đột quị hay một bệnh thần kinh.

Thầy thuốc yêu cầu xét nghiệm máu, nước tiểu và các chẩn đoán hình ảnh não như chụp cắt lớp điện toán CT hay chụp cộng hưởng từ MRI khi chẩn đoán chưa rõ ràng.

Mục tiêu đầu tiên khi điều trị chứng mê sảng là giải quyết bất kỳ nguyên nhân nào xác định được như ngừng sử dụng thuốc gây bệnh. Chăm sóc hỗ trợ nhằm ngăn ngừa các biến chứng bằng cách bảo vệ đường thở, cung cấp chất lỏng và chất dinh dưỡng, điều trị đau. Tránh sử dụng các loại thuốc gây mê sảng.

Các loại thuốc khác giúp làm dịu chứng hoang tưởng, sợ hãi hay ảo giác nghiêm trọng. Những thuốc này cần thiết để ngăn ngừa một số hành vi nhất định như không cho khám bệnh và đe dọa sự an toàn của người khác. Những thuốc này thường được giảm liều hay tạm ngưng khi chứng mê sảng đã được giải quyết.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 479

Ý Kiến bạn đọc