Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng hoại thư

Hoại thư là tình trạng các mô cơ thể chết đi do thiếu máu nuôi hay bị nhiễm trùng nặng. Hoại thư xảy ra trên ngón chân, ngón tay, cẳng chân hay cánh tay, đôi khi xảy ra trong nội tạng. Nguy cơ hoại thư cao hơn nếu đang mắc bệnh tiểu đường hay xơ vữa động mạch. Điều trị hoại thư bằng cách phẫu thuật loại bỏ mô chết và dùng kháng sinh thích hợp.

Anh-minh-hoa-1

Các dấu hiệu hoại thư bao gồm sốt, da đổi màu từ xanh đến tím đen, phân biệt rõ vùng da khỏe mạnh và vùng da hoại thư, chất dịch có mùi hôi, các mô sưng đau. Biến chứng sốc nhiễm trùng khi nhiễm vi khuẩn sinh hơi hay kị khí. Dấu hiệu sốc nhiễm trùng là sốt cao kèm lạnh run, nhịp tim nhanh và khó thở. Nguyên nhân đầu tiên gây ra hoại thư là do thiếu máu cung cấp oxy và chất dinh dưỡng để nuôi tế bào, đồng thời hệ thống miễn dịch yếu, không có kháng thể chống lại vi khuẩn. Nguyên nhân thứ hai gây ra hoại thư là nhiễm vi khuẩn trong thời gian dài, các mô chết và gây hoại thư.

Có nhiều loại hoại thư, loại đầu tiên là hoại thư khô, da khô và chuyển từ nâu tím sang màu đen trên người bệnh xơ vữa động mạch. Loại thứ hai là hoại thư “ướt” do nhiễm vi khuẩn, các mô sưng, bong tróc và ướt. Hoại thư ướt xảy ra sau khi bỏng nặng hay chấn thương nặng, trên người bệnh tiểu đường có tổn thương ngón chân hay bàn chân, cần điều trị ngay lập tức vì dễ lan rộng và tử vong. Loại thứ ba là hoại thư sinh hơi ảnh hưởng đến các mô sâu, bề mặt da trở nên nhợt nhạt và tím, xuất hiện bong bóng, sờ kêu lạo xạo vì có hơi. Loại này thường do nhiễm vi khuẩn Clostridium perfringens có độc tố sinh hơi và đe dọa tính mạng nên đặt tên hoại thư sinh hơi. Loại thứ tư ảnh hưởng đến cơ quan nội tạng như ruột, bàng quang hay ruột thừa nên gọi là hoại thư nội tạng, xảy ra khi máu đến nội tạng bị chặn lại như trong thoát vị bẹn nghẹt và xoắn ruột. Hoại thư nội tạng thường gây sốt cao, viêm phúc mạc, nhiễm trùng máu và tử vong. Muốn chẩn đoán chứng hoại thư, thầy thuốc cho xét nghiệm máu thấy bạch cầu tăng cao bất thường do nhiễm trùng, chụp X quang, chụp cắt lớp vi tính CT hay chụp cộng hưởng từ MRI xem cấu trúc bên trong và đánh giá mức độ hoại thư lan rộng. Trong thủ thuật chụp hình mạch máu, thầy thuốc bơm thuốc nhuộm vào máu và chụp X quang tìm máu chảy qua nơi động mạch bị chặn. Thầy thuốc cũng nuôi cấy chất mủ tìm vi khuẩn Clostridium perfringens là nguyên nhân gây hoại thư sinh hơi.

Phương pháp điều trị bao gồm phẫu thuật loại bỏ mô chết, sửa chữa mạch máu hư hỏng, ngăn hoại thư lan rộng và cho phép các mô khỏe mạnh mau lành. Ghép da là phẫu thuật tái tạo để chữa vùng da hoại thư. Thầy thuốc lấy miếng da khỏe mạnh từ nơi khác ghép lên vùng da hoại thư, khâu lại bằng vài mũi khâu nhỏ. Trong trường hợp nghiêm trọng như hoại thư ngón chân, ngón tay hay nguyên một bàn chân, thầy thuốc cho cắt cụt sau đó gắn chân tay giả.

Liệu pháp oxy cao áp dùng áp lực tăng dần và tăng lượng oxy để điều trị hoại thư. Máu giàu oxy làm chậm tăng trưởng của vi khuẩn và giúp vết thương mau lành.Trong loại điều trị này, người bệnh nằm ở căn phòng đặc biệt, có giường nệm đưa vào buồng nhựa trong suốt chứa oxy tinh khiết, áp suất bên trong buồng từ từ tăng lên khoảng hai lần rưỡi áp suất bình thường. Liệu pháp oxy cao áp này thường kéo dài khoảng 90 phút và lặp lại hai lần mỗi ngày.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 398

Ý Kiến bạn đọc