Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng hoại thư

Hoại thư là cái chết của mô cơ thể do thiếu máu hay nhiễm khuẩn nặng. Hoại thư thường ảnh hưởng đến chi bao gồm ngón chân, ngón tay, nhưng cũng có thể xảy ra ở các cơ quan. Cơ hội phát triển hoại thư cao hơn nếu mắc bệnh tiểu đường hay chứng xơ vữa động mạch. Phương pháp điều trị hoại thư bao gồm phẫu thuật lấy mô chết, thuốc kháng sinh và liệu pháp oxy.

Các dấu hiệu hoại thư bao gồm thay đổi màu da từ xanh nhạt đến tím đen, nơi hoại thư tiết mùi hôi thối. Các mô tổn thương sưng lên và rất đau. Một tình trạng gọi là sốc nhiễm khuẩn xảy ra nếu nhiễm trùng do vi khuẩn từ mô hoại thư lan ra khắp cơ thể. Dấu hiệu sốc nhiễm khuẩn bao gồm huyết áp thấp, sốt cao, khó thở và lú lẫn.

So-493--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chung-hoai-thu

Nguyên nhân gây ra hoại thư là do thiếu máu. Máu cung cấp oxy và chất dinh dưỡng để nuôi các tế bào. Máu có kháng thể để ngăn ngừa nhiễm trùng. Nếu thiếu máu, các tế bào không thể sống sót và mô sẽ phân hủy. Nguyên nhân thứ hai là nhiễm trùng. Nếu vi khuẩn phát triển không kiểm soát, nhiễm trùng lan rộng gây hoại thư. Nguyên nhân thứ ba là chấn thương. Những vết thương do súng đạn hay những vết thương do tai nạn khiến vi khuẩn xâm nhập các mô và gây ra hoại thư. 

Người ta chia ra 4 loại hoại thư là hoại thư khô, hoại thư ướt, hoại thư sinh hơi và hoại thư nội tạng. Hoại thư khô đặc trưng bởi làn da khô, màu nâu tím hay xanh đen, xảy ra ở người mắc bệnh tiểu đường hay xơ vữa động mạch. Hoại thư được gọi là “ướt” nếu có nhiễm trùng khiến da bị sưng, phồng rộp và ướt. Hoại thư sinh hơi thường ảnh hưởng đến mô sâu. Ấn trên da tạo ra âm thanh lạo xạo do có bọt khí. Hoại tử sinh hơi thường do nhiễm khuẩn Clostridium perfringens phát triển trên vết thương dơ. Hoại thư nội tạng xảy ra khi hoại thư ảnh hưởng đến ruột, túi mật hay ruột thừa.

Các xét nghiệm giúp chẩn đoán hoại thư bao gồm xét nghiệm máu cho thấy tế bào bạch cầu tăng lên bất thường. 

Thầy thuốc cũng cho chụp X quang hay chụp cắt lớp vi tính CT hoặc chụp cộng hưởng từ MRI để xem các cấu trúc bên trong. Thầy thuốc nuôi cấy da tìm vi khuẩn gây bệnh.

Tùy theo mức độ nghiêm trọng của hoại thư, thầy thuốc chọn một trong những cách điều trị sau đây: Phẫu thuật là phương pháp loại bỏ các mô chết giúp ngăn chặn sự lan truyền của hoại thư và cho phép các mô khỏe mạnh tự lành. Nếu cần phẫu thuật tái tạo, thầy thuốc ghép da để sửa chữa tổn thương da do hoại thư. Việc ghép da chỉ có thể được thực hiện nếu cung cấp đủ lượng máu cho da. Trong trường hợp hoại tử nặng, một bộ phận cơ thể như ngón chân, ngón tay hay một chi có thể được cắt bỏ và người bệnh mang chân tay giả. Kháng sinh được truyền qua tĩnh mạch hay dùng bằng đường uống để điều trị hoại thư nhiễm trùng, đôi khi thầy thuốc cần phải sử dụng nhiều loại kháng sinh. Ngoài kháng sinh và phẫu thuật, điều trị bằng oxy cao áp có thể được sử dụng trong hoại thư. Dưới áp lực gia tăng và lượng oxy cao, máu mang lượng oxy đến làm chậm sự phát triển của vi khuẩn và giúp vết thương mau lành. Trong loại trị liệu này, người bệnh ở trong một buồng đặc biệt có oxy tinh khiết và áp suất oxy cao gấp nhiều lần áp suất bình thường của khí quyển. Trị liệu oxy cao áp thường kéo dài khoảng 90 phút mỗi ngày. Các phương pháp chữa hoại thư khác bao gồm chăm sóc hỗ trợ, truyền chất lỏng, chất dinh dưỡng và thuốc giảm đau.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 493

Ý Kiến bạn đọc