Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng đau xơ cơ

Chứng đau xơ cơ là bệnh đặc trưng bởi đau cơ xương lan rộng kèm theo mệt mỏi, khó ngủ và tâm trạng căng thẳng. Thầy thuốc cho rằng chứng đau xơ cơ là tình trạng khuếch đại cảm giác đau từ cách não xử lý tín hiệu đau sai lầm.

Chứng đau xơ cơ thường ảnh hưởng đến người lớn, tuy nhiên nó cũng xảy ra ở trẻ em và thanh thiếu niên. Bệnh đôi khi khởi đầu sau một chấn thương thể chất, phẫu thuật, nhiễm trùng hay căng thẳng tâm lý. Dấu hiệu bao gồm cơn đau âm ỉ liên tục kéo dài ít nhất là ba tháng, xảy ra cả hai bên của cơ thể, ở trên và dưới eo lưng kèm theo nhức đầu thường xuyên và rối loạn giấc ngủ. Người bệnh đau xơ cơ thức dậy mệt mỏi, mặc dù ngủ trong thời gian dài. Giấc ngủ thường bị gián đoạn do cơn đau và kèm theo hội chứng bàn chân không nghỉ hay chứng ngưng thở khi ngủ. Nhiều người bệnh đau xơ cơ cũng hay bị vọp bẻ ở phần bụng dưới và trầm cảm lo âu.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chung-dau-xo-co

Thầy thuốc không biết nguyên nhân thực sự của chứng đau xơ cơ, nhưng nó có liên quan đến di truyền, nhiễm trùng và chấn thương thể chất hay tình cảm.

Các nhà nghiên cứu tin rằng kích thích dây thần kinh lặp đi lặp lại làm cho bộ não của người bị đau xơ cơ thay đổi đưa đến gia tăng bất thường một số hóa chất dẫn truyền thần kinh khiến các thụ thể đau của não trở nên nhạy cảm hơn, phản ứng thái quá với các tín hiệu đau.

Sự đau đớn và thiếu ngủ liên quan đến chứng đau xơ cơ gây trở ngại cho khả năng hoạt động ở trường hay ở nhà và dẫn đến trầm cảm lo âu.

Thầy thuốc chẩn đoán chứng đau xơ cơ dựa trên cơn đau kéo dài kèm theo mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, đau đầu và trầm cảm, khám toàn thân có hiện diện của các điểm đau và loại trừ các chẩn đoán khác.

Việc chẩn đoán dựa vào sự hiện diện của ba tiêu chí lớn cộng với ba tiêu chí nhỏ:

Ba tiêu chí lớn là:

• Đau cơ xương ở ba điểm hay nhiều hơn trong ít nhất ba tháng
• Không có bệnh lý rõ ràng như viêm khớp hay chấn thương
• Kết quả kiểm tra xét nghiệm bình thường

Các tiêu chí nhỏ là:

• Rối loạn lo âu hay căng thẳng
• Mệt mỏi
• Thiếu ngủ
• Nhức đầu kinh niên
• Hội chứng ruột kích thích
• Viêm mô mềm
• Tê mỏi
• Cơn đau xảy ra sau hoạt động thể chất
• Cơn đau xảy ra do các yếu tố thời tiết
• Cơn đau xảy ra khi lo lắng và căng thẳng

Xét nghiệm máu bình thường:

• Đếm máu toàn phần
• Tốc độ lắng hồng cầu
• Xét nghiệm chức năng tuyến giáp

Một cách tiếp cận đa ngành giữa thầy thuốc, nhà tâm lý và các chuyên gia phục hồi chức năng cùng với giáo dục bệnh nhân đã chứng minh là có hiệu quả trong điều trị bệnh đau xơ cơ. Thuốc men giúp giảm đau xơ cơ và cải thiện giấc ngủ. Lựa chọn bao gồm thuốc chống trầm cảm duloxetin giảm bớt đau đớn và mệt mỏi. Thuốc chống trầm cảm amitriptylin và fluoxetin giúp vào giấc ngủ nhanh. Thuốc giảm đau acetaminophen, ibuprofen và tramadol cũng đôi khi có lợi. Sử dụng thuốc phiện và các chất ma tuý nên tránh trong điều trị đau xơ cơ ở trẻ chưa thành niên. Thuốc chống động kinh gabapentin và pregabalin dùng cho người lớn để làm giảm đau xơ cơ. Liệu pháp nhận thức hành vi là một can thiệp đã được nghiên cứu trong điều trị chứng đau xơ cơ mãn tính ở trẻ em giúp giảm bệnh tật và trầm cảm. Liệu pháp này giúp người đau xơ cơ giảm cơn đau. Cha mẹ thường tham gia học hỏi liệu pháp này để giúp con cái họ ở nhà.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 440

Ý Kiến bạn đọc