Thầy thuốc Văn nghệ

Chứng co thắt tâm vị

Tâm vị là khúc nối giữa thực quản và dạ dày. Chứng co thắt tâm vị là một rối loạn hiếm gặp khiến cho thức ăn và chất lỏng khó đi xuống dạ dày. Chứng co thắt tâm vị xảy ra khi thực quản mất khả năng co bóp tống thức ăn xuống, đồng thời van giữa thực quản và dạ dày quá chặt. Nguyên nhân thường là tổn thương dây thần kinh thực quản do bất thường của hệ miễn dịch.

Chứng co thắt tâm vị thường khó chẩn đoán vì tương tự như các rối loạn tiêu hóa khác. Người bệnh khó nuốt thức ăn và thức uống, trào ngược thức ăn không mùi vị và không chua chứng tỏ thức ăn chưa đi xuống dạ dày, ho và đau ngực sau khi ăn. Người bệnh cũng buồn nôn, đầy bụng và sụt cân.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chung-co-that-tam-vi

Muốn chẩn đoán chứng co thắt tâm vị, thầy thuốc hỏi kỹ tiền sử người bệnh và dấu hiệu khó ăn, khó nuốt kèm theo trào ngược dạ dày. Khi khám bệnh, thầy thuốc lưu ý tìm bệnh lý đi kèm như hạch cổ, viêm amiđan hay ung thư thực quản.

Ngoài ra, thầy thuốc cần dùng đến một số thủ thuật khác như chụp hình thực quản có chất cản quang barium. Người bệnh uống dung dịch barium giúp thực quản hiện rõ trên phim X-quang và thầy thuốc thấy được hình dạng cũng như hoạt động của cơ thực quản. Trong chứng co thắt tâm vị, X-quang cho thấy hình ảnh thực quản dãn rộng phần trên và hẹp dần ở phần dưới giống như mỏ chim hay đuôi củ cà rốt.

Thầy thuốc cũng dùng phương pháp nội soi dạ dày thực quản giúp nhìn rõ bên trong thực quản. Nội soi rất quan trọng vì giúp cho thầy thuốc loại trừ bệnh ung thư thực quản, một bệnh nghiêm trọng gây tắc nghẽn thức ăn và dãn thực quản.

Khi cần thiết, thầy thuốc đo áp suất trong lòng thực quản, bằng cách dùng một ống nhỏ đưa vào thực quản và kết nối với máy đo áp suất nhằm đo co bóp của cơ thực quản khi người bệnh nuốt. Lợi điểm của máy đo áp suất là chẩn đoán chứng co thắt tâm vị trong giai đoạn sớm.

Phương pháp điều trị đầu tiên là nội khoa bằng cách dùng thuốc làm dãn cơ vòng thực quản dưới trước mỗi bữa ăn, giúp thức ăn xuống dạ dày tốt hơn. Các thuốc thường dùng là nhóm nitrat và nhóm ức chế kênh calci. Phương pháp điều trị này chỉ là tạm thời, chưa kể đến tác dụng phụ do thuốc gây ra như nhức đầu, tụt huyết áp và phù chân. Thuốc chỉ nên dùng cho người mắc bệnh ở giai đoạn sớm và người không thể phẫu thuật.

Thầy thuốc cũng dùng phương pháp tiêm độc tố Botox trực tiếp vào cơ vòng thực quản dưới qua ngả nội soi. Độc tố này có tác dụng làm yếu cơ vòng, giúp thức ăn đi xuống dạ dày dễ dàng hơn. Tiêm độc tố Botox có hiệu quả ngay, nhưng sau 3 tháng thường phải tiêm lại. Phương pháp này thường chỉ dành cho bệnh nhân lớn tuổi hay người có nguy cơ cao khi phẫu thuật.

Thầy thuốc cũng dùng phương pháp nong cơ vòng thực quản bằng quả bóng nhỏ, sau khi gây tê họng tại chỗ và gây mê tĩnh mạch giúp người bệnh bớt đau. Tuy nhiên, một số người bệnh cần nong nhiều lần do thực quản co thắt trở lại. Phẫu thuật Heller cắt cơ vòng thực quản dưới qua nội soi ổ bụng kéo dài khoảng 2 giờ. Sau khi làm phẫu thuật, người bệnh hay mắc chứng trào ngược dạ dày nên để phòng ngừa, thầy thuốc dùng phần trên dạ dày bọc quanh phần dưới thực quản, đây gọi là phương pháp gập thân dạ dày.

Phương pháp mới nội soi qua miệng không cần đến các vết rạch bên ngoài cơ thể. Thầy thuốc dùng một ống nội soi đưa qua miệng xuống cổ họng để rạch vết mổ ở lớp lót bên trong thực quản.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 421

Ý Kiến bạn đọc