Giới thiệu sách

“Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm…”

 

Ngày 13/5/2022, Sở Văn hóa – Thông tin Bến Tre tổ chức thẩm định tư liệu Hán Nôm mà Bảo tàng Bến Tre đã lưu giữ, sưu tầm được. Kết quả thật đáng mừng: các văn bản Nôm quan trọng nhất của Đồ Chiểu gần như còn đầy đủ hết: Bản Lục Vân Tiên cổ nhất do Quảng Thạnh Nam phát thụ, Duy Minh Thị đính chính, Tôn Thọ Tường trông nom, in ở Quảng Đông 1865. Bản Nôm trên được chỉnh sửa lại tốt nhất là bản Kim Ngọc Lâu (Quảng Đông) 1874… Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương Định, Văn tế sĩ dân Lục tỉnh trận vong cùng các thơ điếu, cáo, hịch khác mà nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Y sưu tầm đều được Bảo tàng Bến Tre sưu tầm và lưu giữ văn bản gốc. Vào tháng 7 này, Việt Nam cùng UNESCO kỷ niệm Nguyễn Đình Chiểu, chúng ta không thẹn với vong linh nhà thơ, nhà văn hóa đã làm rạng danh xứ sở nầy.

Đọc bản tin trên chúng tôi nhớ đến tập thơ “Thuyền chở đạo” của nhà thơ Bảo Định Giang, do NXB Văn nghệ TP.HCM, in 1.500 bản vào tháng 7/1994. Đây là tập thơ hiếm hoi, xuyên suốt cả tập viết về nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu, gồm 26 bài thơ và bài lục bát Thay lời tựa: “Việc người nào khác việc trăng /Nhớ về đôi mắt bâng khuâng đêm dài!”.

Lần giở từng trang tập thơ, bạn đọc bồi hồi, xúc động:

“Lòng ai trong sáng tợ trăng rằm
Con thuyền chở đạo – vun nhân, nghĩa

Trước đèn soi lại gương kim cổ
Tăm tối nhìn đời chẳng tối tăm!”

(Sáng tợ trăng rằm)

Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đúng là bậc “Y quốc, Y dân” (Chữa bệnh nước, chữa bệnh dân) như Bảo Định Giang viết:

“Nhân sư’’ (nhân vật chính không xuất hiện trong tác phẩm “Ngư, Tiều y thuật vấn đáp” của NĐC) là ai giữa cơn mưa to, gió lớn / Ngày xuân mà cảnh chẳng xuân /Đồ Chiểu Người ơi! Đúng Người là bậc Y quốc, Y dân.

(Người là bậc Y quốc, Y dân)

(“Kim Liên, ơi hỡi Kim Liên / Đẩy xe cho chị qua miền Hà khê”… Trong dân gian miền Nam, người ta thích Lục Vân Tiên, người ta say sưa nghe “kể” Lục Vân Tiên, không chỉ vì nội dung câu chuyện, còn vì văn hay của Lục Vân Tiên.

Danh nhân Nguyễn Đình Chiểu là một người chí sĩ yêu nước, một nhà thơ lớn của nước Việt Nam. Đời sống và sự nghiệp của Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương sáng, nêu cao địa vị và tác dụng của văn học – nghệ thuật, nêu cao sứ mạng của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa và tư tưởng.

Kỷ niệm 200 năm ngày sinh danh nhân Nguyễn Đình Chiểu (1/7/1822 – 1/7/2022), trong lòng chúng ta, chúng ta hãy đốt một nén hương để tưởng nhớ con người vinh quang của dân tộc!)

(Phạm Văn Đồng – Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc)

Nhà thơ Bảo Định Giang trong tập thơ nầy bày tỏ lòng cảm phục về chí khí bất khuất của ông Đồ Chiểu:

“Đất nước tan hoang / Nhưng mắt đã mù, lấy chi làm vũ khí?/ Đêm đêm bút, nghiên gọi dậy… Vua hàng, ông không hàng / Lấy bút lông làm giáo nhọn / Lấy nghiên mực làm hào thành / Ông đã giành / Chiến thắng!”.

(Chiến thắng)

“… Cái lớn lao của Nguyễn Đình Chiểu là ông đã để cho tâm hồn mình hòa nhịp được với tình cảm của nhân dân. Những rung động, xúc cảm của nhân dân đã trở thành rung động, xúc cảm của ông. Khi ông dùng thơ văn để nói ra những rung cảm riêng của ông, lại hóa ra ông nói đúng những rung cảm của nhân dân lao động. Và bí quyết thành công của nghệ thuật trữ tình trong thơ ca xưa nay cũng chỉ là ở đó.”

(Trần Thanh Mại – Nguyễn Đình Chiểu, lá cờ đầu của nền thơ văn yêu nước thời kỳ cận đại – Tạp chí Văn học số 1, tháng 7/1963)

Khi nghe giọng hát theo điệu Lục Vân Tiên, chúng ta ai cũng náo nức nhận ra:

“Giọng này giọng của quê hương / Giọng này giọng của tình thương muôn nhà… Trải qua bao chặng đường dài / Trường Sơn dốc núi tưởng ai bên mình / Qua rồi cuộc chiến tử sinh / Giọng ca ngày mới – bình minh cuộc đời”.

(Nghe một giọng hát theo điệu Lục Vân Tiên)

Khép lại tập thơ, lắng lòng lại, chúng ta bồi hồi nhớ đến con thuyền đạo nghĩa của Đồ Chiểu dưới ánh trăng rằm sáng tỏ, luôn xuôi ngược trong mạch chảy tình tự dân tộc Việt Nam.

ĐỨC TRẦN
Tạp Chí Văn Nghệ TP.HCM số 32-33

Ý Kiến bạn đọc