Người tốt - Việc tốt

“Chỉ sợ lòng mình không rộng thôi”

Ngày 25-8-1945, Bác Hồ từ Tân Trào về đến Hà Nội. Thường vụ Trung ương Đảng bàn và phân công đồng chí Võ Nguyên Giáp đến báo cáo với Bác là đã đổi tên Ủy ban dân tộc giải phóng được bầu ở Tân Trào thành Ủy ban lâm thời cách mạng.

Bác bảo:

- Cách mạng hay không là ở việc làm, chứ đâu phải ở cái tên. Bao giờ thì cho công bố?

- Thưa, còn để đợi Bác duyệt.

Xem xong danh sách các thành viên Ủy ban, Bác mỉm cười:

- Mình được bầu làm Chủ tịch à?

- Các vị trong danh sách Chính phủ đều nhất trí bầu Bác. Trong Chính phủ lâm thời có thêm mấy nhân sĩ trí thức, còn cán bộ của ta thì rút ra hai đồng chí!

Bác gật đầu:

- Làm như thế là đúng. Đến lúc chính thức còn phải mở rộng thêm nhiều nữa. Nhân tài trong nước không chỉ từng này người.

Anh-minh-hoa---Chi-so-long-minh-khong-rong-thoi
Bác Hồ ở Việt Bắc – Ký họa của Hs Phan Kế An

Đồng chí Giáp còn báo cáo với Bác đã mời thêm được một số anh em trí thức trong đó có các ông Hoàng Minh Giám, Nguyễn Xiển, Nguyễn Văn Lưu, Tạ Quang Bửu. Bác khen:

- Các chú về trước tôi có mấy ngày mà đã làm được nhiều việc.

Về ông Hoàng Minh Giám thì Bác đã biết là con cụ Hoàng Tăng Bí, một trong những người sáng lập Đông Kinh nghĩa thục. Lúc đầu Bác định giao cho ông làm Chủ tịch Ủy ban lâm thời Bắc bộ, nhưng sau chuyển lên làm Đổng lý Văn phòng Bộ Nội vụ. Chức Chủ tịch Ủy ban lâm thời Bắc bộ giao cho ông Nguyễn Xiển. Ông Xiển và ông Bửu đều học ở Pháp về và đều là những nhà khoa học có tiếng tăm, nhất là ông Bửu. Hôm ông ở chỗ Bác về nhà, bạn bè kéo nhau đến thăm, hỏi ông về Bác Hồ mà họ đoán là Nguyễn Ái Quốc – một lãnh tụ cộng sản nổi tiếng. Một người hỏi:

- Thế Cụ Hồ Chí Minh có đúng là Nguyễn Ái Quốc?

- Moa (moi – tôi) không dám hỏi, nhưng chắc là đúng.

- Ông Cụ có tuyên truyền toa (toi – anh) về chủ nghĩa cộng sản không?

- Không! Trong suốt buổi nói chuyện chỉ thấy ông cụ tỏ ý lo lắng cho vận mệnh nước nhà, và đặc biệt quan tâm đến đời sống của đồng bào. Ông cụ thương người lắm – ngừng một lát ông nói thêm – Kể cũng lạ, ông cụ rời bước ra đi từ lúc còn rất ít tuổi, mấy chục năm trời bôn ba hết đó đây, thế mà không quên một lời ăn tiếng nói của dân gian. Cách nói lại nôm na, dễ hiểu; thái độ ân cần, ưu ái như cha nói với con. Thật là một con người siêu phàm. May mắn cho nước Nam ta có một lãnh tụ như Cụ Hồ Chí Minh.

Lòng nhân ái của Bác Hồ là cho mọi người. Khi ông Lê Văn Hiến được cử vào Nam công tác, Bác dặn qua Huế thì đến thăm bà Thành Thái, bà Duy Tân và nói với Ủy ban lâm thời Trung bộ chu cấp cho mỗi bà 500 đồng một tháng vì nghe nói các bà sống thiếu thốn lắm. Từ khi Vua Thành Thái và Vua Duy Tân bị thực dân Pháp bắt đi đày ở châu Phi, hai bà ở nhà gõ mõ tụng kinh thờ Phật. Bà Thành Thái có làm một bài thơ khóc chồng con nổi tiếng, có những câu thống thiết:

“Khô héo lá gan cây đỉnh Ngự
Đầy vơi hạt lệ nước sông Hương”

Tấm lòng khoan dung, độ lượng của Bác Hồ trong đối xử với viên tuần phủ chống cộng ở Hưng Yên quả là cao cả.

Chuyện kể rằng: sau ngày Tổng khởi nghĩa thắng lợi, Ủy ban lâm thời tỉnh Hưng Yên ra lệnh bắt giam viên tuần phủ về tội viết sách chống Cộng để nói xấu Cộng sản và xuyên tạc Liên Xô. Cuốn sách được bọn thống trị Pháp phát không về cho các làng và lão thì được thăng quan tiến chức. Cách mạng lên, lão “từ quan” về ở tại thị xã Hưng Yên trong một biệt thự lộng lẫy bên hồ bán nguyệt.

Một hôm, vào giữa tháng 9-1945, theo lệnh của Bác Hồ, Bộ Nội vụ có công văn về lệnh tha cho lão. Sau có cán bộ tỉnh về Hà Nội công tác, Bác Hồ mời đến và hỏi:

- Các đồng chí bắt cái lão viết sách chống Cộng đó có lợi gì?

- Thưa Chủ tịch, vì nó đã viết sách chửi Cộng sản.

- Biết rồi! Nhưng việc đã lâu rồi, bắt người ta bây giờ có lợi gì không?

- Thưa Chủ tịch, để nó phải… trả nợ.

- Thế đồng chí có biết làm cho người ta sợ hơn hay làm cho người ta yêu hơn? Đồng chí nên nhớ rằng không sợ người ta không theo mình, mà chỉ sợ lòng mình không rộng thôi!

Lòng thương người của Bác Hồ thật rộng như trời biển.

Lê Đức Đồng
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 417

Ý Kiến bạn đọc