Thầy thuốc Văn nghệ

Chảy máu cam

Chảy máu cam do chấn thương từ bên ngoài mũi như một cú đấm vào mặt, hay chấn thương bên trong mũi như véo mũi. Các nguyên nhân khác bao gồm tiếp xúc với không khí khô trong thời gian dài, viêm mũi xoang, viêm mũi dị ứng, dị vật mũi hay vẹo vách ngăn mũi. Ít gặp hơn là các thuốc làm loãng máu warfarin và clopidogrel, thuốc chống viêm không steroid hay aspirin. Bệnh gan, nghiện rượu mãn tính, bệnh thận và rối loạn đông máu cũng đưa đến chảy máu cam.

Thay-thuoc-van-nghe---chay-mau-cam

Chảy máu cam ở trẻ em có thể gây lo âu cho cả phụ huynh và trẻ em. Tuy nhiên, hầu hết chảy máu cam ở trẻ em tự giới hạn và lành tính. Nguyên nhân phổ biến gây chảy máu cam ở trẻ em là chấn thương trực tiếp vào mũi, nhiễm trùng hô hấp trên, viêm mũi dị ứng, tiếp xúc với không khí khô. Nguyên nhân ít phổ biến hơn bao gồm dị dạng mạch máu, bệnh bạch cầu, ung thư mũi, bất thường đông máu, dùng thuốc làm loãng máu warfarin. Chảy máu cam thường xảy ra ở một bên lỗ mũi. Nếu chảy máu nặng, máu tràn vào mũi họng làm chảy máu đồng thời hai bên mũi. Máu đi xuống dạ dày gây khạc nhổ và nôn ra máu. Các dấu hiệu mất máu nhiều bao gồm chóng mặt, mệt mỏi và ngất xỉu. Đưa người bệnh đến bệnh viện ngay nếu chảy máu cam kéo dài trên 10 phút, chảy máu cam lặp đi lặp lại hay mất một lượng máu lớn gây chóng mặt và choáng váng, nhịp tim nhanh và khó thở, nôn ra máu hay kèm theo sốt phát ban.

Việc chẩn đoán chảy máu cam thường dễ dàng khi nhìn thấy bệnh nhân chảy máu mũi. Điều quan trọng hơn là xác định vị trí chảy máu ở phía trước hay phía sau mũi. Thầy thuốc bôi thuốc vào mũi để làm tê niêm mạc bên trong mũi và co mạch máu khu vực, rồi đưa mỏ vịt mũi vào lỗ mũi để nhìn bên trong mũi. Nơi thường xảy ra chảy máu mũi trước là hệ thống mạch máu nhỏ li ti nằm hai bên vách mũi: mạng Kiessenbach. Chẩn đoán chảy máu mũi sau là khi kiểm soát chảy máu mũi trước thất bại. Những dấu hiệu chảy máu mũi sau bao gồm chảy máu nặng từ hai bên lỗ mũi hay máu ồ ạt chảy xuống phía sau cổ họng. Các xét nghiệm thường không cần thiết, tuy nhiên nếu chảy máu cam nặng, cần lấy máu kiểm tra mức độ mất máu và tìm các rối loạn đông máu. Nếu lo ngại về các bệnh ác tính, thầy thuốc làm các thủ thuật như X-quang, chụp cắt lớp hay nội soi tai – mũi – họng.

Nên xử trí như thế nào khi chảy máu cam? Việc đầu tiên là giữ bình tĩnh, ngồi thẳng và nghiêng đầu về phía trước. Tránh ngửa đầu ra sau vì máu đi xuống dạ dày. Dùng ngón cái và ngón trỏ ép hai cánh mũi vào nhau trong khoảng 10 phút. Nếu có máu trong miệng nên khạc ra chứ đừng nuốt vào vì gây nôn ói. Khi máu đã ngừng chảy, tránh không kích thích mũi như hắt hơi, xì mũi hay ngoáy mũi trong 3 ngày. Ở trong bệnh viện, nếu thấy máu chảy ra từ mạch máu trong mạng Kiessenbach, thầy thuốc đốt bằng điện hay nitrat bạc sau khi gây tê cục bộ. Trường hợp phức tạp hơn, thầy thuốc dùng một miếng gạc tròn ép bên trong mũi để cầm máu nhờ áp lực trực tiếp. Đây gọi là thủ thuật băng ép mũi trước và nên giữ nguyên trong 3 ngày. Các trường hợp chảy máu mũi sau cần phải nhập viện vì hậu quả rất nghiêm trọng. Để kiểm soát chảy máu, thầy thuốc dùng thủ thuật băng ép mũi sau. Không giống như băng ép mũi trước, băng ép mũi sau khó chịu hơn và cần dùng thuốc an thần giảm đau. Hơn nữa, các biến chứng như nhiễm trùng và tắc nghẽn đường hô hấp cũng thường xảy ra.

Bs Đào Ty Tách
Tuân Báo Văn Nghệ TP.HCM số 405

Ý Kiến bạn đọc