Thầy thuốc Văn nghệ

Chấn thương tủy sống

 

Chấn thương tủy sống là tổn thương bất kỳ phần nào của tủy sống gây ra những thay đổi vĩnh viễn về sức mạnh, cảm giác và các chức năng cơ thể.

Khả năng kiểm soát tay chân sau chấn thương tủy sống phụ thuộc vào hai yếu tố: vị trí và mức độ nghiêm trọng của chấn thương tủy sống.

Tê liệt do chấn thương tủy sống được gọi là liệt tứ chi khi ảnh hưởng cánh tay, bàn tay, thân, chân và các cơ quan vùng chậu. Gọi là liệt hạ chi khi tình trạng tê liệt ảnh hưởng đến thân, chân và các cơ quan vùng chậu.

Chấn thương tủy sống dẫn đến một hay nhiều dấu hiệu sau đây: mất vận động, mất cảm giác nóng, lạnh và sờ mó, mất kiểm soát ruột và bàng quang, thay đổi chức năng tình dục và khả năng sinh sản.

Nếu nghi ngờ ai bị chấn thương lưng hoặc cổ, đừng di chuyển người bị thương vì có thể gây tê liệt vĩnh viễn.

So-557--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Chan-thuong-tuy-song---Anh-1

Gọi 115 hay hỗ trợ y tế khẩn cấp tại địa phương.

Đặt khăn ở hai bên cổ, giữ đầu và cổ cố định.

Chấn thương tủy sống có thể xuất phát từ một cú đánh bất ngờ làm gãy xương, trật khớp hay chèn ép một hay nhiều đốt sống. Nó cũng xảy ra do súng hoặc dao đâm vào tủy sống.

Các nguyên nhân phổ biến nhất của chấn thương tủy sống là tai nạn xe cơ giới. Tai nạn ô tô và xe máy là nguyên nhân hàng đầu gây chấn thương tủy sống, chiếm gần một nửa số chấn thương tủy sống.

Chấn thương tủy sống sau 65 tuổi thường xảy ra do té ngã và chiếm hơn 15%.

Hành vi bạo lực chiếm khoảng 12% chấn thương tủy sống, thường do súng và dao.

Chấn thương thể thao gây ra khoảng 10% chấn thương cột sống.

Trong phòng cấp cứu, thầy thuốc loại trừ chấn thương tủy sống bằng cách kiểm tra cẩn thận chức năng cảm giác và chuyển động, hỏi một số câu hỏi về tai nạn.

Thầy thuốc cho chụp X quang khi nghi ngờ chấn thương cột sống. X quang tiết lộ các vấn đề về cột sống như khối u hay gãy xương.

Chụp cắt lớp vi tính CT cung cấp cái nhìn rõ hơn về những bất thường nhìn thấy trên X quang. Chụp cộng hưởng từ MRI sử dụng từ trường và sóng vô tuyến để tạo ra hình ảnh. Thủ thuật này rất hữu ích để xác định thoát vị đĩa đệm, cục máu đông hay các khối u.

Điều trị chấn thương tủy sống tập trung vào việc ngăn ngừa chấn thương thêm và giúp người bị chấn thương cột sống trở lại cuộc sống bình thường.

Nhân viên cấp cứu thường cố định cột sống một cách nhẹ nhàng và nhanh nhất bằng cách sử dụng vòng đệm cổ.

Trong phòng cấp cứu, thầy thuốc tập trung vào duy trì khả năng thở, ngăn ngừa sốc do trụy tim mạch, bất động cổ để tránh tổn thương tủy sống. Tránh các biến chứng xảy ra như bí tiểu, khó thở và hình thành cục máu đông.

Thuốc prednisolon tiêm tĩnh mạch được sử dụng như lựa chọn điều trị cho chấn thương tủy sống cấp tính. Nhưng nghiên cứu gần đây chỉ ra các tác dụng phụ tiềm ẩn như cục máu đông và viêm phổi.

Thông thường phẫu thuật rất cần thiết để loại bỏ các mảnh xương, dị vật, thoát vị đĩa đệm hay đốt sống bị gãy. Phẫu thuật cũng cần thiết để ổn định cột sống, ngăn ngừa đau và biến dạng trong tương lai.

Các thành viên trong nhóm phục hồi chức năng bắt đầu làm việc trong giai đoạn đầu của quá trình phục hồi. Nhóm bao gồm một nhà trị liệu vật lý, một nhà trị liệu nghề nghiệp, một y tá phục hồi chức năng, một nhà tâm lý phục hồi chức năng, một nhân viên xã hội và một chuyên gia dinh dưỡng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 557

Ý Kiến bạn đọc