Truyện ngắn

Bước qua lời nguyền

 

Tiếng chiêng từ bãi tha ma của buôn bên cạnh lan trên mặt sông, vọng về nghe não nùng, bi ai. Ông Thạch phi xe máy đến khu vực người ta đang tổ chức làm lễ bỏ mả (1) tìm, hỏi tin con. Bọn trẻ cho biết con trai ông đi cùng con gái già làng buôn Pao bơi thuyền ngược sông đã 3 ngày mà chưa thấy về. Lòng nóng như có lửa đốt, ông Thạch chạy vội vào đám lễ tìm già làng (2) – ama (3) H’Uyên. Thấy ông Thạch đến, già làng đang ngồi vít cần rượu giữa đám đông, mắt sáng lên, bảo:

- Bác sỹ đến à, vào đây uống rượu.

- Mình không uống rượu đâu, già làng có biết H’Uyên mất tích chưa?

- Cái gì?

Dù đang ngà ngà say, khi nghe nhắc đến cô con út yêu quý như một báu vật Yang (4) ban, già làng giật mình trợn mắt lên, hỏi lại. Ông Thạch nhắc lại:

- Nó đi ngược sông đến giờ vẫn chưa về!

- Ngược sông, lên rừng Yang? – Mắt già làng trợn tròn, già đứng bật lên nắm lấy vai ông bác sỹ, hỏi dồn: – H’Uyên đi một mình hay còn ai đi cùng không?

- Bọn trẻ bảo đi cùng con trai tôi và Y Nhớ.

- Nó đi ngược sông thật à?

- Bọn trẻ nói thế!

- Yang ơi!

Già làng đưa hai tay lên trời, kêu lên một tiếng nghẹn ngào rồi gục luôn xuống mặt đất như cây chuối bị chặt gốc. Không biết do ai báo, hay tại tiếng chiêng bỗng nhiên dừng lại mà người từ phía trước, phía sau ngôi mộ bước đến; người từ các lùm cây trong bãi tha ma kéo ra, đứng xung quanh ông bác sỹ và già làng từ lúc nào, đông kín.

Một người đàn bà mặc độc chiếc váy mới, nhàu nhĩ, rẽ đám người bước vào, nắm tay già làng lắc lắc:

- Đi tìm H’Uyên đi, chắc nó bị lạc trong rừng Yang rồi.

- Rừng Yang, lạc trong rừng Yang… Lời nguyền…

Già làng quỳ lên, rồi ngửa mặt nhìn trời, hai tay giơ cao như muốn nói với trời cao sự bất lực của con người trước thánh thần. Người đàn bà vừa đến là amí (5) của H’Uyên, chồm lên nắm lấy hai tay già làng kéo xuống, miệng rên rỉ:

- Dậy, dậy, đứng lên đi tìm H’Uyên, mấy đứa chúng nó mới sống qua có 13 mùa rẫy thôi, Yang không hại nó đâu.

Lão thầy cúng mặt bôi đầy vạch ngang đen, đỏ, trắng, vàng, trông như con quỷ dữ, say ngất ngưởng bước đến bên già làng, nói:

- Lời nguyền của rừng Yang không thể trái được, ai vào đó sẽ bị trừng phạt.

Người phụ nữ nói như khóc:

- Đi, đi tìm bọn trẻ kẻo không kịp. Chắc chúng lạc trong rừng Yang thôi. Ba ngày rồi, chúng ăn uống gì để sống đây. Khổ!

Người phụ nữ nói chưa dứt câu, lão thầy cúng đã phán:

- Không vào đó được, ai vào đó sẽ không bao giờ về nhà nữa; lời nguyền của Yang có trong khan (6) nói vậy đấy!

Nghe thầy cúng nói, cả đám người đến mấy trăm quỳ xuống, giơ hai tay lên trời vái lạy. Ông Thạch đứng bên cạnh túm tay già làng kéo đứng lên, bảo:

- Nhưng nếu chúng nó không vào rừng mà đi trên sông, bị lật thuyền bây giờ đang lang thang trên bờ sông tìm đường về thì sao? Chúng đói, khát, kiệt sức và thú dữ rình rập nữa đấy. Ông không đi thì tôi đi một mình.

- Lời nguyền, Yang sẽ trừng phạt cả buôn ta; không ai được đi!

Lão thầy cúng đứng bên nói xong, vung tay lên như múa và cả đám người lại quỳ xuống vái, lạy lão.

Già làng đứng dậy nhìn lão thầy cúng, nhìn đám người xung quanh rồi nói với ông bác sỹ:

- Tao phải đi tìm lũ trẻ, không còn chúng nó thì tao sống để làm gì?

Già làng loạng choạng bước, hướng ra bến sông. Cánh đàn ông đang quỳ lạy thấy thế thì đứng bật cả dậy nhìn lão thầy cúng rồi nhìn theo ông Thạch, vẻ mặt ngơ ngác.

Tin H’Uyên – con gái út già làng biến mất khi ngược sông lên rừng Yang lan nhanh hơn ngọn gió thổi, người ta bỏ đám cúng lễ bỏ mả, bỏ nghĩa địa nơi có nấm mộ đang được cúng tế kéo nhau ra bến lấy thuyền đi tìm. Ai cũng biết, từ lâu, lâu lắm rồi, lâu như trong lời khan kể lại rằng thượng nguồn dòng sông trước buôn có khu rừng của Yang cấm con người đặt chân tới; thế mà con gái già làng lại cùng bạn Doan (7) tìm đến đó… lành ít, dữ nhiều. Có lẽ mọi người tin già làng nên dũng cảm bước qua lời nguyền lên thuyền, ngược sông tìm người. Nhiều phụ nữ đã không cầm được nước mắt khi nhìn đoàn thuyền của cánh đàn ông trong buôn hối hả bơi đi, lòng nghĩ đến kết cục xấu nhất.

So-624--Tay-nguyen---Le-Ngoc-Han---Anh-1
Tây Nguyên – sơn mài – Lê Ngọc Hân.

Hơn ba chục chiếc thuyền, thuyền nào cũng chở bốn, năm người bơi ngược dòng, mắt nhìn đăm đăm về phía trước, khuôn mặt đầy lo lắng. Màn đêm ập xuống rất nhanh, những người ngồi trên mũi thuyền bật lửa đốt đuốc làm sáng rực cả khúc sông, giống một con rồng lửa chạy về phía đông.

*
Đẩy thuyền xuống nước, Vân ngồi phía mũi, H’Uyên ngồi giữa, Y Nhớ bặm môi lấy sức đẩy thật mạnh một cái cho thuyền lao ra sông rồi đu người nhảy lên.

- Cốp!

Con thuyền như húc phải hòn đá, dội ngược lại làm Y Nhớ vừa nhảy lên thuyền, ngã vào người H’Uyên, rồi lăn quay xuống thuyền. Vân ngồi ở mũi thuyền kêu lên:

- Cá sấu đấy!

Y Nhớ đứng dậy được thì con thuyền đã bị đẩy ngược trở lại, trồi lên bờ đúng chỗ vừa đẩy thuyền ra. Mặt sông đen sì, không nhìn thấy con vật quái ác đâu cả. Y Nhớ nhảy xuống cát định đẩy thuyền ra sông lần nữa, H’Uyên bảo:

- Không ra được đâu, nó đợi ta ngoài ấy rồi.

Vân cũng nhảy xuống, góp ý:

- Trời tối lắm, không nhìn thấy nó đâu cả làm sao bắn được. Thôi đêm nay chúng ta phải ngủ lại đây, sáng mai hãy về cho an toàn. Nếu nó dám nổi lên, Y Nhớ bắn một phát trúng mắt thì xem như… xong việc.

- Ta kéo thuyền lên xa mặt nước một tý đề phòng đêm cá sấu bò lên tấn công.

H’Uyên đề nghị và cả ba làm theo, kéo thuyền lên xa cách mép nước đến ba chục bước chân. Vân nhìn mặt sông rồi quay nhìn khu rừng tối đen trước mặt lo lắng, nói:

- Đêm nay ta ngủ ở đây không củi lửa gì cả, lỡ hổ đến thì làm thế nào?

- Không sợ đâu, đêm nay ta ngủ ngồi trên thuyền. Y Nhớ ngồi canh, đề phòng cá sấu mò lên phía bờ sông. Vân ngồi giữa thuyền. H’Uyên ngồi phía đuôi thuyền nhìn vào rừng,
canh hổ.

- Vân không đồng ý!

- Tại sao? – H’Uyên ngạc nhiên hỏi lại.

Vân:

- H’Uyên, con gái thì ngồi giữa, để Vân ngồi đuôi thuyền phía rừng canh hổ cho.

- Thôi đừng tranh nhau nữa, chốc nữa Vân ngủ trước đi một lúc rồi thức dậy đổi cho H’Uyên ngủ, thay nhau cho đỡ mệt. Khi nào Vân buồn ngủ lại gọi H’Uyên dậy gác thay. Vậy được chưa?

Y Nhớ nói xong, cả ba cùng nắm chặt tay nhau. Gió lùa xô đến như nô đùa với những cành cây nghe ầm ầm như có đàn voi chạy qua. Xung quanh bọn trẻ đêm tối đen, bầu trời đầy sao nhỏ li ty, nhấp nháy, nhấp nháy như giễu cợt. Vân chợt nghĩ: đúng là rừng của Yang, chất chứa bao nhiêu điều bí mật như thử thách lòng người, đành chấp nhận vậy. Thế là hôm nay trọn ngày thứ ba theo bạn đi chơi, ngược sông vào rừng Yang bị lạc, đói, khát… nhưng cuối cùng cũng ra được đến sông, đúng ngay chỗ để thuyền.

Những tưởng chỉ cần đẩy thuyền ra, leo lên ngồi là dòng nước đưa ba đứa về đến buôn trước khi trời tối. Không ngờ con cá sấu khổng lồ, chặn đường gây sự, cố tình húc để làm đắm thuyền nên cả bọn mới dạt vào đây. Chiều nay bố đi họp về không thấy mình chắc lo lắm.

Thời gian cứ chầm chậm trôi qua. Gió lại ào đến, rừng đêm rên rỉ tiếng kêu của lá cây va vào nhau. Tiếng côn trùng rả rích làm cho ba cái bụng chỉ còn nước sông trong đó réo lên ong óc. Cái lạnh bất chợt mò đến, H’Uyên ngồi bệt xuống, dựa lưng vào thuyền nói:

- Bây giờ mà có tý lửa đốt lên cho ấm là sướng nhất.

- Nếu có lửa thì cũng nên ra bờ sông bắt mấy con cá, nướng ăn cho ấm bụng.

Y Nhớ chép miệng góp lời. Vân cũng nói thêm:

- Tại con cá sấu ác nhơn húc nghiêng thuyền làm rơi gùi xuống sông chứ không thì bây giờ ta vẫn có lửa nướng thịt heo rừng ăn rồi.

- H…ù…m!

Bỗng tiếng gầm gừ của con hổ ngay sát bìa rừng phía trước mặt vang lên, cả ba đứng bật dậy, nép sát lại với nhau. Trước mặt, hai bên chỉ có một màu đen đặc. Sau lưng sóng vỗ bờ ì ọp, ì ọp! Vân tay nắm chặt cây lao, thì thầm:

- Phải quay ngang con thuyền song song với bờ sông, úp xuống; nếu cá sấu bò lên không tấn công bất ngờ phía sau được. Chúng ta ngồi tựa lưng vào thuyền, quay mặt vào rừng đề phòng con hổ…

- Vân nói đúng đấy, H’Uyên cầm lao để Y Nhớ với Vân quay thuyền.

Xoay con thuyền độc mộc xong, Y Nhớ nói:

- Đưa cây lao cho Y Nhớ, vì

Y Nhớ khỏe nhất. H’Uyên và Vân mỗi người cầm một mũi tên làm vũ khí, nếu con hổ đến Y Nhớ sẽ ra đâm nó trước.

- Như thế không ổn đâu.

- Sao Vân nói vậy?

Y Nhớ ngạc nhiên hỏi lại, Vân nói:

- Y Nhớ phải chuẩn bị cung tên, thấy hổ là bắn ngay, còn mình sẽ lao ra đâm vào mặt nó như thế mới có cơ hội thắng được.

- Không ngờ Vân hôm nay dũng cảm lên nhiều thế, lại nói đúng. Giờ Vân ngồi giữa cầm lao dựng đứng lên, Y Nhớ một bên, mình một bên sẽ không sao đâu.

- Tại sao dựng đứng mà không cầm ngang lao cho dễ đâm?

- Vân không biết à, con hổ mà vồ mồi bao giờ cũng lấy đà nhảy lên cao lao xuống cắn con mồi. Thấy cây lao dựng đứng lên nó không dám vồ đâu.

Y Nhớ trả lời, H’Uyên nói thêm:

- Người già dạy thế mà.

- H…ù…m!

Tiếng hổ gầm nghe gần lắm, cả ba ngồi tựa lưng vào thuyền, mình sát vào nhau, mắt cố mở to nhìn vào bìa rừng, chờ đợi… chờ đợi.

Bỗng H’Uyên nắm áo Y Nhớ giật giật, thì thào:

- Hình như nó đang đi đến phía trước mặt đấy, bắn đi.

- V…út!

- H…ừ…m!

- Hừm!

Mũi tên bật lao đi, ngay đó là tiếng gầm của con hổ chỉ cách thuyền vài chục bước chân; tiếng thét “Á” của H’Uyên đáp lại tiếng hổ gầm cũng to không kém. Vân nắm chặt áo Y Nhớ thì thào:

- Bắn trượt rồi thì phải.

- Ừ, mình cố tình bắn cho nó sợ thôi. Nếu bắn trúng, nó bị đau, liều lao đến thì ba đứa chúng mình sao đánh lại.

- Thông minh.

Vân hết sợ, buông tay khỏi áo bạn, khen. H’Uyên đứng lên, nói:

- Con hổ này sợ mất vía rồi, không dám quay lại nữa đâu.

- Sao bạn biết?

- Con thú nào trong rừng không sợ người, nhất là khi nghe tiếng tên bay.

- Có thuyền đến kìa, chắc ama mình đi tìm đấy.

H’Uyên vui vẻ reo lên, chỉ về phía tây, ánh lửa đỏ một khúc sông. Cả ba lại nắm chặt tay nhau, rồi cùng gào to lên:

- H…ú!

- H…ú!

- H…ú!

*
Đoàn thuyền như một con rồng lửa bơi ngược sông. Những người cầm đuốc đứng nơi mũi thuyền giơ cao, thỉnh thoảng lại gào lên:

- H’Uyên ơ…i!

- Y Nhớ ơ…i!

- Vân ơ…i!

Đêm về khuya, hai bên bờ sông là những cánh rừng đại ngàn huyền bí trải dài, nhái lại tiếng kêu nghe rờn rợn. Người đàn ông đứng mũi thuyền đi đầu kêu lên:

- Có tiếng hổ gầm phía trước mặt, nhanh lên nữa đi, chắc lũ trẻ ở đó rồi.

Già làng ngồi giữa thuyền ngửa mặt lên trời khấn vái cầu mong Yang rủ lòng thương. Mấy người ngồi trên thuyền bơi phía sau nhất loạt cùng hô ầm lên như để xua đuổi mãnh thú:

- H…ú! H…ú! H…ú!

- H…ú! H…ú! H…ú!

Vượt qua khúc quanh, bỗng ông Thạch kêu lên:

- Bọn trẻ, hình như có tiếng bọn trẻ phía trước.

- Vân ơ…i!

- Bố ơi, con ở đây!

- Nhanh lên, bọn trẻ trước mặt kìa.

Đoàn thuyền bơi ngược dòng mà vẫn lao vun vút rồi trườn luôn lên bãi cát, va vào nhau cốp cốp, trước khi ngừng lại. Thuyền già làng cập bến trước, ba Vân nhảy lên bãi cát ôm chầm lấy con. Già làng loạng choạng bước lên sau, tay nắm lấy vai H’Uyên, mắt nhìn con gái không chớp, hỏi:

- Y Nhớ đâu rồi?

- Đây!

Tiếng Y Nhớ phía sau con thuyền vọng lại, mấy người vội giơ cao bó đuốc chạy đến. Y Nhớ đứng tựa vào thuyền quay lưng lại dòng sông; trên tay, cây cung lắp mũi tên giương lên, mắt hướng vào phía bìa rừng.

- Con làm gì thế?

Ama Y Nhớ thấy con đứng như chuẩn bị bắn thú, ngạc nhiên hỏi. Y Nhớ trả lời:

- C…on, con chỉ còn mũi tên cuối cùng này thôi ạ.

- Giờ thì không sao rồi, không việc gì phải sợ nữa, có lửa đây rồi.

- Ama!

Y Nhớ kêu lên một tiếng, rồi ôm chầm lấy ama. Cả đám đông quây quần lại, đốt một đống lửa to bên bờ sông để ba đứa trẻ ăn tối. Bọn chúng tranh nhau kể những chuyện đã gặp trong rừng Yang mấy ngày qua.

- Rừng trong ấy giống nhau lắm nên không nhớ nổi đâu là phía bắc, đâu là phía nam nên mới bị lạc.

- Vào rừng toàn cây to, không nhìn thấy mặt trời luôn.

- Đất trong rừng bằng như sân nhà mình ấy, chỗ nào cũng giống nhau.

Vân nói thêm:

- Trong rừng Yang có một cây si to lắm, gốc to đến ba chục già làng ôm chưa hết. Giữa gốc cây có một ngọn tháp giống tháp của người Chăm in trong sách ấy.

- Thật không?

Không biết ông thầy cúng ở đâu bỗng hiện ra, chen lại gần, giật tay H’Uyên hỏi.

- Vân nói đúng đấy, lại có cả bầy khỉ biết hái quả ném cho chúng con ăn nữa.

Nghe H’Uyên nói vậy, ông thầy cúng càng hỏi giật giọng:

- Còn nhớ đường vào đó không?

- Không ạ!

- Y Nhớ, có biết đường vào lại tháp không?

- Rừng Yang làm sao nhớ được đường đi trong ấy.

- Con biết đường trở lại cái tháp ấy!

Vân bất ngờ lên tiếng. Lão thầy cúng chân không dép, vội bước lên đống lửa, dẫm cả lên những cục than hồng, đến bên cạnh Vân, lập bập hỏi:

- Làm sao biết còn nhớ được đường vào tháp?

- Cháu đi sau cùng, đi một đoạn cháu lại chặt vào thân cây một nhát làm dấu, nếu ông muốn vào, cháu sẽ dẫn đi.

Lão thầy cúng bỗng quỳ xuống đất, đưa hai tay, ngửa mặt lên trời:

- Yang ơi, lời nguyền, lời nguyền đã bị lũ trẻ này phá bỏ rồi. Ngọn tháp trong gốc cây ấy chính là tháp Yang Prong (8).

- Sao, trong rừng có tháp thật à?

Mọi người ồ lên, hỏi dồn. Lão thầy cúng không trả lời, giơ hai tay lên trời, ngửa mặt nhìn lên các vì sao nhỏ bé xa xăm miệng không ngớt lầm rầm những câu cầu khấn không ai hiểu nổi. Một lúc sau lão mới đứng dậy nói với mọi người:

Ngày xưa, lâu lắm rồi, có một tộc người lạ chạy loạn tránh giặc từ phía mặt trời mọc lên đây sinh sống. Họ giỏi làm nghề trồng lúa, nuôi tằm, dệt vải nên cuộc sống ngày một ấm no, hạnh phúc. Lũ người lạ xây một ngọn tháp làm nơi thờ cúng. Họ không thờ Yang, không thờ cha mẹ, ông bà mà chỉ thờ bộ phận sinh dục của người đàn ông và người đàn bà. Ngày tháng trôi đi, không ai biết bao nhiêu mùa rẫy đã qua. Một ngày kia, bỗng nhiên lũ trẻ mới sinh ra không đứa nào sống được, bỏ đi theo Yang hết. Lũ người lớn chưa làm việc đã thấy mệt, tay không nhấc nổi cây lao, miệng không ăn nổi miếng thịt… Yang hiện về mách bảo chúng: Phải đi về phía mặt trời mọc, nơi tổ tiên xưa kia từng sống; đến bên con sông lớn không có bờ, nước mặn như muối, uống nước đó sẽ khỏi bệnh, trẻ con sinh ra mới sống được. Theo ý Yang, bọn chúng đốt hết nhà cửa rồi bỏ đi, duy nhất ngọn tháp để lại với lời nguyền: Kẻ nào bước vào khu rừng nơi có ngọn tháp sẽ không trở về nhà được nữa. Chỉ khi nào có một đôi nam nữ người Êđê đi cùng Doan đến được bên tháp rồi trở về bình an thì lời nguyền mới được hóa giải. Nay ba đứa trẻ này vào rừng Yang rồi trở về bình an đã ứng với lời nguyền đó rồi.

Ông thầy cúng vừa dứt lời, bỗng trong rừng vọng đến tiếng một con hổ gào lên như khóc:

- H…ù…m!

Nguyễn Hồng Chiến
(TP. Buôn Ma Thuột)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 624

——————-
(1) Lễ bỏ mã: Người sống tổ chức để từ biệt người chết, “tiễn” người chết về nơi cư trú vĩnh viễn (làng ma).
(2) Già làng – Người được kính trọng nhất trong buôn.
(3) Ama – tiếng Êđê gọi ba.
(4) Yang – tiếng Êđê gọi thần linh.
(5) Ami – tiếng Êđê gọi má.
(6) Khan – truyện cổ sử thi truyền miệng của người Êđê.
(7) Doan – tiếng Êđê gọi người Kinh.
(8) Yang Prong – thần vĩ đại.

Ý Kiến bạn đọc