Truyện ngắn

Bình minh đêm

 

Tôi vừa ngồi khâu nón vừa liếc mắt lên trời. Chân trời phía đằng đông tối nay có những dải mây màu vàng cam sáng rực rỡ, xếp chồng lên nhau đẹp tựa như những giây phút bình minh mọc lên trong đêm tối. Và, tôi mơ hồ nghĩ tới một đêm xa xôi nào đó, nếu bất chợt được đi trên đường dài, được trông thấy khung cảnh thiên nhiên huy hoàng ấy, lòng tôi chắc cũng sẽ rực rỡ lắm.

Nhưng, tôi không kịp mơ mộng nhiều về chân trời mênh mông ấy. Tôi giật bắn bởi tiếng bà nội hét lên. Tôi vội gài kim, buông khung nón nhỏm phắt dậy. Chắc chắn mẹ lại gây ra chuyện gì nữa. Tôi chạy nhanh về nơi có âm thanh hoảng loạn ấy. Nơi góc bếp, có một bình minh đang bốc lên rừng rực: Cháy bếp. Thôi chết rồi. Mẹ đun lá bạch đàn nấu cám. Rồi không biết mẹ bỏ đi đâu, lửa bén đến đống lá. Lá bạch đàn nhiều nhựa, cháy đùng đùng. Mẹ chạy về hốt hoảng. Tôi múc nước dập tan lửa. Nhưng cũng không kịp cứu cái nón mẹ mới khâu xong để cạnh bếp. Nón cũng đã cháy được một nửa. Bình minh, những đám mây vàng cam và đống lửa ngùn ngụt đã tắt ngấm trong tôi nhưng mắt bà thì bắt đầu sáng quắc lên như muốn thiêu sống mẹ thêm nữa. Tay bà lăm lăm nắm chặt roi mây, và vút vào người vào vai mẹ tới tấp:

- Đồ vô tích sự. Chỉ biết ăn, không biết lo, chỉ biết đĩ, không biết làm. Vụt cho mày chừa. Vụt cho mày chừa.

Mẹ ôm hết đầu, rồi đến vai, môi cắn chặt, cái cặp lá tuột móc nên tóc mẹ xổ ra xoăn tít và trông mẹ lúc ấy xấu không mê nổi. Tôi nhìn mẹ. Tối nay mẹ mặc một cái áo mới, áo hoa cà tím. À. Ra mẹ đĩ là thế. Rõ ràng là ở nhà mẹ chỉ nên chú ý đến việc làm cho ra lắm cái ăn. Mẹ không nên mặc đẹp. Nhất là mẹ không được đẹp hơn bà nội. Nhưng, tôi mừng thầm trong lòng vì thấy mẹ vẫn còn ý thức được là mình thích mặc áo mới.

Mẹ túm chặt người tôi run rẩy như đứa trẻ. Tôi giữ cái roi từ tay bà, che cho mẹ. Bà nội vẫn xa xả:

- Mày xem. Mẹ mày giỏi chưa? Váy với chả áo. Cám thì nấu sống. Bếp thì cháy. Gạo thì chưa giã xong. Lại còn đánh vỡ của tao mất quả trứng. Cả ngày chẳng được tích sự gì. Tao phải nuôi báo cô mẹ con mày mãi à?

- Để con làm là được chứ gì. Mẹ con ốm bệnh thế rồi. Bà biết rồi còn dùng đòn roi nữa. Để con làm hết.

- À. Mày lớn lắm rồi còn biết bênh mẹ mày nữa hả? Mày xem. Nhà người ta đẻ được bốn năm thằng con trai cho cả họ được nhờ. Còn mẹ mày, được một đứa vịt giời rồi thì tịt ngóp. Cái thứ mày, thì làm được non nước gì. Không ăn hại mới là lạ.

- Tại bố con… – Tôi chợt nghẹn cổ họng. Tôi không cãi bà nữa.

So-559--Theo-dong-thoi-gian---Dao-Minh-Tri
Theo dòng thời gian – sơn mài – Đào Minh Tri.

Bố tôi là một người đàn ông bội bạc. Năm bố tôi đi bộ đội thì cũng là năm tôi sinh ra, mình tay mẹ chăm. Bố đóng quân nơi biên giới phía Bắc đến nay đã được 10 năm. Kể từ ngày đó, bố về thăm nhà có một lần vào 5 năm trước. Thời gian sau, bố đùng đùng báo tin về đã lấy vợ trên đó và có hai con một trai. Bà nội tôi mừng ra mặt. Bà có ý muốn đón vợ hai của bố về đây ở. Bố trả lời chưa thể về quê ngay được, còn công việc vợ con trên đó. Ông nội choáng váng. Ông không chấp nhận việc bố có người đàn bà khác. Ông thương mẹ con tôi. Ông bảo bố bị con gái trên đó chài, không thoát được. Bây giờ tôi 10 tuổi. Ấn tượng về người đàn ông đẹp và hiền hậu duy nhất trong tôi lúc đó chỉ có ông nội.

Nghĩ đến đó, tôi buồn. Cú sốc do bố tôi đem về đã chài mẹ tôi thành ra như thế. Tháng ngày đã biến mẹ tôi thành một người đàn bà mang bệnh. Mẹ tôi suy nghĩ nhiều nên thành ra ngơ ngơ ngẩn ngẩn. Bà nội tôi thì tham công tiếc việc. Trước đó, mẹ tôi rất khỏe. Đó là lí do bà giữ mẹ tôi trong nhà. Mỗi năm cái nhà kho chất bao nhiêu là thóc lúa. Nhưng mấy năm nay, mẹ tôi gầy đi trông thấy và bệnh trầm cảm cũng nặng hơn. Mẹ hay giật mình thon thót ngay cả trong những giấc ngủ. Không có bố, mẹ tôi đẻ con với ai. Không có bố, mẹ con tôi chẳng còn là gì hết trên đời này.

Tôi cố gắng đạp chân giã gạo, cối nện xuống rời rạc. Con Vàng sủa lên inh ỏi vì những tiếng động trong nhà. Mẹ tôi thì không bao giờ hé răng cãi nửa câu. Mặt tôi bừng bừng. Và khi bà đã ngúng nguẩy bỏ lên nhà, lúc ấy nước mắt tôi mới bắt đầu tuôn rơi. Ông nội tôi đi ăn giỗ ở làng bên chưa về. Hôm nào ông nội không có nhà là y như rằng ở nhà lại có chuyện. Nhà tôi lại ở cách xa nhà các chú thím một đoạn sông nên mỗi khi có chuyện tôi chỉ có thể cầu cứu ông nội. Người bà trong những bài hát, những câu thơ thật là đáng kính, thật là đẹp. Vậy mà, bà nội tôi – 70 tuổi rồi, cũng vẫn nói mình đẹp nhưng tôi thì chẳng thấy gì ngoài những lúc bà hay nổi nóng và khuôn mặt bà nhăn một nhúm lại. Môi bà cũng xấu mỗi khi bà hay gọi lây sang tôi là con thần kinh.

*
Thỉnh thoảng, những đêm khủng khiếp như vậy lại xảy ra. Làm sao một người không minh mẫn như mẹ tôi có thể làm được mọi việc mà không đổ bể. Buổi sáng tôi đi học. Chiều về hộ mẹ băm sắn. Nhà hai mẫu ruộng bà lúc nào cũng riết róng mẹ làm đến kiệt sức. Bà lại còn vẽ thêm việc khâu nón cho mẹ con tôi. Những ngón tay mẹ bị kim châm thủng. Tay tôi cũng thủng. Càng ngày, tôi càng không chịu nổi bà nội. Nhưng, tôi càng không thể chịu nổi cái sự nhẫn nhịn của mẹ. Tôi cảm thấy căm ghét cái việc tự đày đọa mình. Tại sao mẹ cứ chấp nhận tuân theo lối sống gia giáo với những hủ tục phong kiến đã lỗi thời? Tại sao mẹ lại chấp nhận sống một cuộc đời vô vị như thế mà không chịu vùng lên? Tại sao mẹ cứ phải vất vả vì gia đình? Để bây giờ, mẹ không có sức làm hùng hục như trâu như ngựa được nữa. Giọng mẹ cũng không như bình thường, lắp ba lắp bắp. Mắt mẹ trũng xuống, lúc nào mẹ cũng nhìn tôi ngơ ngơ.

Tôi cảm thấy căng thẳng. Tôi làm bạn với con Vàng. Mỗi khi thấy bà, nó cũng sợ. Nó loanh quanh không dám tiến lại gần. Mỗi khi tôi ngồi ở bậc cửa, con Vàng lại sán đến tôi. Nó hít hà lên tay tôi nhột, tôi phải quờ tay để đẩy má Vàng ra. Nó là một con vật đáng mến. Nó khiến tôi có cảm giác được an ủi đến dễ chịu.

Tôi thấy người ta bảo những đứa trẻ lớn lên trong sự nạt nộ thường trở nên nhút nhát. Tôi đã từng nhút nhát. Nhưng, giờ tôi khác. Tôi lì lợm và cứng đầu. Từ lâu, tôi đã nghĩ đến việc đưa mẹ đi khỏi nhà. Có hôm tôi thấy mẹ khâu nón bị kim châm vào tay đau buốt. Nhìn tay mẹ giơ lên lập cập, ngay lập tức tôi đã mang lưỡi cày và lá nón vứt xuống cuối vườn, nhưng mẹ lại lầm lũi nhặt nó mang về. Tôi bực bội vì trong người mẹ, chẳng có một chút hành động nào biểu hiện của sự kháng cự.

*
Một sáng, bà nội nhẹ nhàng bảo mẹ tôi đi chợ. Trưa, tôi đi học về, bà đưa cho một hộp bánh ăn và bảo tôi chạy đi chơi. Ngạc nhiên, tôi bước vào trong nhà. Bố tôi và một người đàn bà lạ hoắc ngồi nói chuyện với ông nội. Cô ấy béo trắng, đẫy đà nhưng nét mặt không thể đẹp như mẹ tôi.

Tôi không biết đến việc ông đã thất vọng trước sự trở về của bố đến mức ông nổi cơn thịnh nộ. Tôi nhớ bà nội tôi đã từng bảo mẹ: “Mày sinh ra phải chịu cái số kiếp này rồi. Phải chấp nhận”. Mẹ tôi cũng đã làm y như thế, hay mẹ không thể làm khác được. Nghĩa là, khi mẹ còn chút sức lực nào thì mẹ vẫn chấp nhận cả việc sẽ phục vụ cả gia đình, cả bố, cả vợ hai với cái ảo tưởng một ngày bố sẽ quay về. Trong đầu mẹ tại sao không có một ý niệm về sự ghen ghét, hay thù hận ai cả. Mẹ nấu nướng, dọn dẹp và phục vụ vị khách quý. Cô ấy cho tôi một bộ quần áo đẹp và cô ấy hẹn sẽ sớm về cho tôi quà nhiều hơn nữa.

Đến chiều, tôi đi chơi về và không thấy mẹ. Tôi chạy vội ra ngõ. Lũ trẻ con trong xóm ngơ ngác nhìn khuôn mặt lọ lem của mẹ. Chúng thì thào với nhau rồi bỏ về. Tôi chạy ra phía mẹ. Nơi gốc cây gạo mẹ đang ngồi thụp xuống. Mẹ cào tay mình xuống nền cỏ xanh, run rẩy. Mẹ vơ mạnh những bông hoa và ném đi. Những bông hoa gạo vẫn cứ đẹp dịu dàng, xoay mạnh và lại rơi trên thảm cỏ, yên ả như một sự chấp nhận số phận, và lại nằm như ngủ mê ngay cả khi mẹ đang trút tất cả nước mắt cuộc đời mình vào chúng. Tôi cảm nhận được những giằng xé trong lòng mẹ. Nhưng nhìn mẹ như vậy tôi lại thấy mừng vì tôi biết chính xác mẹ vẫn là một người đàn bà bình thường, và mẹ không hề đánh mất bản năng hờn giận, đau đớn trong lòng. Mẹ không vô cảm. Chỉ là mẹ cố giấu đi nỗi buồn mà thôi.

- Bố con… vợ hai… – Mẹ nức nở.

Tôi hiểu mẹ rồi. Tôi giận bố, giận cô khách lạ. Và, giờ đây, tôi giận bà. Tôi đùng đùng đi về. Thật là may quá! Ông và bố đã đi sang nhà bác cả. Chỉ còn bà và cô khách xinh đẹp đang thủ thỉ trong buồng. Bà gọi với ra bảo tôi đi thả trâu. Tôi không đi mà hùng hổ đi xúc một ít tro rồi ra giếng kéo nước lên đầy chậu và bưng vào buồng. Cái buồng trưa nay mẹ nhường cho cô khách nghỉ nhờ. Đầu tôi nóng lên: Mẹ không ghen thì để con ghen. Mẹ không chịu đánh ghen thì để con đánh. Mẹ tôi muôn đời vẫn thế, biết mà không làm. Mẹ không biết cách biến mình thành người đàn bà cay nghiệt nhất? Mẹ để cái ghen tuông lặn vào trong ăn mòn sức mẹ. Mẹ chỉ muốn an phận từng ngày. Nhưng, tôi sẽ sống hộ mẹ dù chỉ mươi, mười lăm phút thôi. Và tôi – lần đầu tiên quyết định đi làm cái việc đánh ghen một người đàn bà của bố, để trả đũa cho việc mình có một người mẹ quá nhu nhược. Nhanh như chớp, và tôi không còn biết phân biệt trên dưới, trời đất là gì. Cái chậu nước tro tôi nhằm vào cô khách định giơ tay hất mạnh, thì bị bà nội giằng lại, chảy nhem nhuốc trên người bà. Cô ta kêu lên inh ỏi. Bà tôi cũng kêu lên:

- Con ranh con. Ra khỏi nhà tao. Đồ mất dạy.

Mẹ thất thểu về. Thật đúng lúc. Tôi giục mẹ đi khỏi nhà. Cô khách trơ trẽn gắt tôi:

- Không phải đi đâu hết. Tôi đi.

Bố lại theo người đàn bà đó về với biên giới phía Bắc làm việc và sinh sống. Ông bảo trả tự do cho mẹ con tôi, để mẹ con chúng tôi về ngoại ở. Hai mẹ con chúng tôi dắt nhau đi trong đêm. Mẹ cầm cái bị quần áo. Ông nội dúi vào tay con Vàng bảo mẹ tôi dắt đi theo. Nhưng, mẹ tôi cọc lại nơi góc bếp. Tôi khóc. Con Vàng cụp đuôi buồn thiu. Ra đến cổng, tôi còn nghe tiếng bà nội hằn học về chuyện lúc chiều. Tôi khoác cái bị quần áo hộ mẹ, cùng mẹ lò dò đi.

Điều tôi ước đã thành hiện thực. Tôi đã có thể chấm dứt những ngày u ám của tuổi thơ. Nhưng đêm đó, bầu trời không có những vầng mây màu vàng cam xếp chồng lên nhau soi đường cho chúng tôi mà chỉ có bình minh mọc lên trong lòng tôi rực rỡ. Tôi phải lớn lên, phải sống khác mẹ. Tôi sẽ cùng mẹ sống một cuộc đời mới, tự do hơn. Tự tôi sẽ làm lành lại những vết kim khâu nón đã từng châm thủng ngón tay mẹ, tay mình đến buốt nhói.

*
Thỉnh thoảng, nhớ ông nội, tôi vẫn về theo ông đi ăn giỗ, ăn cưới. Mỗi lần về, tôi không dám nhìn vào cái khung khâu nón trên gác bếp, cũ mèm với những kỉ niệm nhức nhối. Quê nội, chỉ có con Vàng khiến lòng tôi ấm áp trở lại. Nó luôn mừng quýnh, xoắn xuýt chạy ra đón tôi từ phía gốc gạo cuối làng, và chạy song song xe tôi. Tôi đạp xe chậm lại để kéo dài giây phút ấy, giây phút được đi cạnh nó, thật lâu, để trả ơn nó, để cho tôi và nó, dù không thể nói chuyện với nhau, cũng có thể đỡ nhớ nhau. Nhiều năm trôi qua, tôi vẫn về quê ăn giỗ, nhưng giờ thêm cả giỗ ông nội nữa, con Vàng chỉ có thể chạy song song với xe tôi trong tâm trí. Và, tôi cũng đã không còn giữ những kỉ niệm chua chát với bà nội nữa.

Tôi phấn đấu đi học với mong ước trở thành bác sĩ chăm sóc mẹ như ngày bé tôi đã hứa với mẹ. Thỉnh thoảng, đi thực tập tôi hơi rùng mình với những ca cấp cứu mà bệnh nhân bị tạt axít đánh ghen. Cái chậu nước với ý định tạt vào vợ hai của bố, khiến tôi không sao quên được.

Bố đã đưa bà hai về quê ở, để chăm bà nội. Bà đã già và yếu lắm. Chiều, tôi định đẩy cổng bước vào nhưng tôi kịp dừng lại. Cô ấy tắm gội cho bà ở sân giếng. Tôi giật thót thấy bà kêu lên ú ớ vì những cái đánh vào mông gầy, vào ngực lép của bà. Bà đưa tay vuốt mắt liên tục vì những gáo nước dội từ đầu xuống. Bà không còn khả năng kháng cự vì đã quá yếu. Tôi đứng như trời trồng. Tuổi thơ của tôi với những tiếng kêu ú ớ của mẹ lại hiện lên rõ như in. Tôi nhìn ngôi nhà của ông, xót xa. Tôi chợt tiếc vì chưa bao giờ có thể kể với ông về những vầng mây vàng cam xếp chồng lên nhau như cảnh bình minh mọc lên trong đêm tối mà tôi đã nhìn thấy từ ngày còn thơ. Chính nó đã khiến tôi chọn một cuộc đời khác để sống, để không lặp lại một ai.

Trần Thị Nhung
(Trường THCS Thanh Ninh – Thái Nguyên)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 559

Ý Kiến bạn đọc