Thầy thuốc Văn nghệ

Bệnh tiêu chảy

Mùa nắng nóng hiện nay khiến cho vi trùng mau phát triển, thức ăn dễ ôi thiu nên mọi người dễ bị tiêu chảy. Trong hầu hết các trường hợp, tiêu chảy là bệnh tự giới hạn và kéo dài một vài ngày. Nhưng đôi khi tiêu chảy kéo dài hàng tuần, gây ra rối loạn nghiêm trọng như viêm ruột hay hội chứng ruột kích thích.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Benh-tieu-chay

Các dấu hiệu liên quan đến tiêu chảy bao gồm đi phân lỏng, đau bụng từng cơn, sốt cao và có máu trong phân. Ở trẻ em, tiêu chảy nhanh chóng dẫn đến mất nước. Đi cấp cứu ngay nếu trẻ em sốt trên 39 độ C, đau bụng quặn, phân có máu hay màu đen. Một số nguyên nhân gây tiêu chảy bao gồm các loại siêu vi Norwalk, siêu vi đại cự bào và siêu vi gây viêm gan. Siêu vi Rotavirus là nguyên nhân phổ biến gây ra tiêu chảy cấp tính ở trẻ em. Nguyên nhân thứ hai là vi khuẩn và ký sinh trùng. Thức ăn hay nước bị ô nhiễm truyền vi khuẩn và ký sinh trùng vào cơ thể gây tiêu chảy. Các vi trùng gây bệnh tiêu chảy phổ biến bao gồm salmonella, shigella và Escherichia coli. Nhiễm trùng Clostridium difficile xảy ra sau một đợt dùng kháng sinh. Nhiều loại thuốc kháng sinh gây tiêu chảy vì phá hủy cả vi khuẩn tốt lẫn vi khuẩn xấu và làm mất sự cân bằng tự nhiên của vi khuẩn trong ruột. Lactoz là loại đường tìm thấy trong sữa và các sản phẩm từ sữa. Nhiều người gặp khó khăn khi tiêu hóa lactoz sẽ bị tiêu chảy sau khi uống sữa và ăn các sản phẩm từ sữa. Tương tự như vậy, fructoz là một loại đường tìm thấy trong trái cây và mật ong có vai trò như chất làm ngọt cũng gây tiêu chảy. Sorbitol và mannitol là hai chất làm ngọt nhân tạo có trong kẹo cao su hay gây tiêu chảy. Một số người bị tiêu chảy sau khi phẫu thuật cắt bỏ túi mật. Chứng tiêu chảy mạn tính có một số nguyên nhân như bệnh Crohn, bệnh viêm loét đại tràng và hội chứng ruột kích thích.

Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh tiêu chảy là gây mất nước và đe dọa tính mạng nếu không được điều trị. Mất nước đặc biệt nguy hiểm ở trẻ em, người già và người có hệ miễn dịch suy yếu. Dấu hiệu mất nước là khát nước, khô miệng, khô da, tiểu ít hay không đi tiểu và nước tiểu sẫm màu.

Ngoài việc khám sức khỏe, thầy thuốc yêu cầu làm các xét nghiệm như xét nghiệm máu và xét nghiệm phân để xác định vi khuẩn hay ký sinh trùng gây ra tiêu chảy. Thầy thuốc cho siêu âm bụng tìm kiếm dấu hiệu bất thường. Khi cần thiết, thầy thuốc cho làm nội soi đại tràng và sinh thiết nếu không tìm ra nguyên nhân rõ ràng của bệnh tiêu chảy.

Hầu hết các trường hợp mắc bệnh tiêu chảy đều tự ổn định trong vòng vài ngày mà không cần điều trị. Thuốc kháng sinh giúp điều trị bệnh tiêu chảy do vi khuẩn hay ký sinh trùng gây ra. Nếu siêu vi gây ra tiêu chảy, kháng sinh sẽ không giúp ích gì. Người bệnh nên bổ sung chất lỏng và đường muối, điều này có nghĩa là uống nhiều nước lọc hay nước trái cây. Nếu uống chất lỏng gây ra tiêu chảy nặng thêm, thầy thuốc đề nghị tiêm truyền qua đường tĩnh mạch. Uống nước lọc là cách tốt nhất để thay thế chất lỏng nhưng không chứa muối và chất điện phân như natri và potassium cần thiết cho hoạt động của trái tim, tốt nhất nên uống nước trái cây hay ăn cháo súp. Đối với trẻ em, nên bù nước bằng đường miệng qua gói “nước biển khô” Oralyt ngăn ngừa mất nước và thay thế nước bị mất. Nếu xác định rằng kháng sinh là nguyên nhân gây tiêu chảy, thầy thuốc giảm liều hay chuyển sang dùng thuốc khác.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 448

Ý Kiến bạn đọc