Thầy thuốc Văn nghệ

Bệnh Parkinson

 

Bệnh Parkinson (Bắc Kinh Sơn) là một rối loạn thần kinh ảnh hưởng trên vận động. Các triệu chứng bắt đầu dần dần, đôi khi bằng một cơn run rẩy chỉ trong một tay.

Trong giai đoạn đầu của bệnh, khuôn mặt có ít hay không có biểu hiện. Cánh tay không lắc lư khi đi bộ. Lời nói trở nên nhừa nhựa.

Các dấu hiệu khác nhau đối với mọi người, bắt đầu ở một bên cơ thể và thường tồi tệ hơn ở bên đó.

Các dấu hiệu bao gồm run rẩy ở một chi, thường là bàn tay hay ngón tay. Tay thường run khi nghỉ ngơi. Theo thời gian, bệnh làm chậm các chuyển động khiến cho các nhiệm vụ đơn giản trở nên khó khăn và tốn thời gian. Bước chân trở nên ngắn hơn khi đi bộ. Ta phải kéo lê chân khi cố gắng đi bộ. Cơ bắp co cứng gây đau.

Mất các chuyển động tự động như chớp mắt, mỉm cười hay vung tay khi đi bộ.

So-554--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Benh-Parkinson---Anh-1

Lời nói thay đổi, phát biểu trở nên khó khăn và đơn điệu hơn. Chữ viết cũng thay đổi, trở nên khó viết và nguệch ngoạc.

Trong bệnh này, một số tế bào thần kinh trong não bị phá vỡ và chết đi. Nhiều tế bào thần kinh chết đi tạo ra một chất hóa học trong não gọi là chất dopamin. Khi nồng độ dopamin giảm, nó gây ra hoạt động bất thường của não dẫn đến các triệu chứng của bệnh.

Nguyên nhân của bệnh vẫn chưa được biết, nhưng một số yếu tố đóng vai trò bao gồm đột biến gen.

Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý nhiều thay đổi xảy ra trong não của những người mắc bệnh này bao gồm sự hiện diện của các hạt Lewy dưới kính hiển vi.

Bệnh nhân thường bị mất trí nhớ và suy nghĩ khó khăn, về lâu dài đưa đến trầm cảm.

Không có xét nghiệm cụ thể để chẩn đoán bệnh. Thầy thuốc chẩn đoán bệnh dựa trên tiền sử, xem xét các dấu hiệu và kiểm tra thần kinh. Thầy thuốc đề nghị chụp cắt lớp vi tính phát xạ đơn photon.

Các xét nghiệm hình ảnh như MRI, CT, siêu âm não và quét PET cũng được sử dụng để loại trừ các rối loạn khác.

Bệnh này không thể chữa khỏi, nhưng thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng của bệnh.

Thầy thuốc đề nghị thay đổi lối sống, đặc biệt là tập thể dục nhịp điệu liên tục. Trong một số trường hợp, vật lý trị liệu giúp ổn định sự cân bằng và vận động.

Thuốc men giúp quản lý các vấn đề đi bộ, di chuyển và run tay.

Các loại thuốc kê toa bao gồm carbidopa-levodopa. Levodopa là thuốc trị bệnh hiệu quả nhất, một hóa chất tự nhiên đi vào não và chuyển đổi thành dopamin.

Levodopa kết hợp với carbidopa giúp bảo vệ levodopa khỏi chuyển đổi sớm thành dopamin bên ngoài não.

Thuốc chủ vận dopamin bắt chước hiệu ứng dopamin trong não. Chúng không hiệu quả như levodopa trong điều trị các triệu chứng. Tuy nhiên, chúng tồn tại lâu hơn và sử dụng với levodopa để làm giảm tác dụng phụ của levodopa.

Thuốc chống cholinergic sử dụng trong nhiều năm giúp kiểm soát cơn run liên quan đến bệnh. Tuy nhiên, lợi ích khiêm tốn của chúng không bù đắp được các tác dụng phụ như suy giảm trí nhớ, nhầm lẫn, ảo giác, táo bón, khô miệng và tiểu ít.

Quy trình phẫu thuật bao gồm kích thích não sâu. Trong kích thích não sâu, thầy thuốc phẫu thuật cấy điện cực vào một phần cụ thể trong não. Các điện cực kết nối với một máy phát điện được cấy vào ngực gần xương đòn để gửi các xung điện đến não làm giảm các triệu chứng của bệnh.

Phẫu thuật mang nhiều rủi ro bao gồm nhiễm trùng, đột quỵ hay xuất huyết não.

Kích thích não sâu giúp ổn định biến động của thuốc, giảm các cử động không tự nguyện, giảm run, giảm độ cứng và cải thiện chuyển động chậm.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 554

Ý Kiến bạn đọc