Thầy thuốc Văn nghệ

Bệnh dại

Việt Nam được xếp trong nhóm có nguy cơ cao nhiễm bệnh dại. Theo nghiên cứu, tỷ lệ tử vong do bệnh dại ở Việt Nam đứng thứ 14 trên thế giới. Bệnh dại rất nguy hiểm vì khi đã lên cơn dại thì tử vong là chắc chắn. Người bị chó dại cắn cần được điều trị dự phòng khẩn cấp bằng vaccin và huyết thanh kháng dại càng sớm càng tốt. Bệnh dại lây lan từ nước bọt của con vật nhiễm bệnh. Siêu vi bệnh dại thường lây truyền qua vết cắn của chó dại.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Benh-dai

Con vật có nhiều khả năng lây truyền bệnh dại bao gồm dơi, sói, cáo và gấu trúc. Ở các nước Đông Nam Á, những con chó dại đi lang thang hay lây bệnh dại cho người. Khi bắt đầu có dấu hiệu của bệnh dại, bệnh hầu như luôn luôn gây tử vong. Vì vậy, bất cứ ai có nguy cơ nhiễm bệnh dại đều nên chích ngừa bệnh dại. Các dấu hiệu đầu tiên của bệnh dại rất giống với bệnh cúm kéo dài nhiều ngày và bao gồm sốt, đau đầu, buồn nôn, ói mửa và kích động. Người bệnh khó nuốt, chảy nước miếng nhiều, sợ nước, có ảo giác và tê liệt.

Nguyên nhân nhiễm khuẩn dại là do siêu vi bệnh dại. Siêu vi này lây lan qua nước bọt của con vật nhiễm bệnh khi cắn con vật hay người khác. Trong một số ít trường hợp, bệnh dại cũng lây lan khi nước bọt chảy vào vết thương hở hay màng nhầy như miệng và mắt. Bất kỳ con vật có vú nào cũng có thể lây siêu vi bệnh dại. Con vật có nhiều khả năng lây siêu vi khuẩn bệnh dại sang người bao gồm súc vật ở nông trại như mèo, bò, chó, chồn, dê và ngựa; động vật hoang dã như dơi, cáo và khỉ.

Một khi nhiễm bệnh dại sẽ không có phương pháp điều trị hiệu quả. Vì vậy khi đã tiếp xúc với bệnh dại, người bệnh cần một loạt các mũi chích ngừa. Mũi chích ngừa bao gồm một mũi tiêm nhanh chất huyết thanh miễn dịch để ngăn chặn siêu vi lây nhiễm, mũi chích này ở gần khu vực chó cắn càng sớm càng tốt. Mũi thứ hai là một loạt vaccin phòng bệnh dại tiêm dưới cánh tay, tổng cộng 4 mũi tiêm trong hai tuần. Những người đã từng tiêm chủng đầy đủ thì chỉ cần chích ngừa huyết thanh. Các phản ứng bất lợi đối với vaccin bệnh dại và huyết thanh miễn dịch không phổ biến. Các loại vaccin mới được sử dụng ngày nay ít gây phản ứng phụ hơn so với các loại vaccin trước đây. Các phản ứng nhẹ như đau, đỏ, sưng hay ngứa ở chỗ chích. Hiếm khi, người tiêm thấy nhức đầu, buồn nôn, đau bụng, đau cơ và chóng mặt, đau tại chỗ và sốt nhẹ sau tiêm globulin miễn dịch.

Xác định xem con vật có bị dại hay không bằng cách quan sát con vật trong 10 ngày tìm dấu hiệu của bệnh dại. Nếu con vật vẫn còn khỏe mạnh thì nó không có bệnh dại và không cần chích ngừa bệnh dại.

Các xét nghiệm trên não con vật có thể tiết lộ siêu vi bệnh dại. Nếu con vật không bị bệnh dại, người bệnh không cần mũi tiêm. Thầy thuốc chẩn đoán bệnh dại qua xét nghiệm huỳnh quang trực tiếp DFA nhằm tìm kiếm sự hiện diện của các kháng nguyên bệnh dại trong mô não. Chẩn đoán nhanh chóng và chính xác bệnh dại ở người và các con vật khác là điều cần thiết để điều trị kịp thời sau phơi nhiễm. Trong vòng vài giờ, một phòng thí nghiệm có thể xác định có hay không có siêu vi bệnh dại. Kết quả của phòng thí nghiệm giải cứu được bệnh nhân khỏi các mũi tiêm không cần thiết. Ngoài ra, xác định các trường hợp mắc bệnh dại trong phòng thí nghiệm giúp cung cấp thông tin cho các chương trình kiểm soát bệnh dại.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 449

Ý Kiến bạn đọc