Thầy thuốc Văn nghệ

Bệnh đái tháo lạt

 

Bệnh đái tháo lạt là rối loạn gây mất cân bằng nước trong cơ thể khiến ta đi tiểu rất nhiều và rất khát nước ngay cả khi uống rất nhiều nước. 

Mặc dù thuật ngữ “đái tháo lạt” và “đái tháo đường” nghe có vẻ giống nhau nhưng chúng không có liên quan. 

Không có cách chữa khỏi bệnh đái tháo lạt nhưng điều trị làm giảm cơn khát và giảm lượng nước tiểu.

Các dấu hiệu bao gồm khát nước cực độ, đi tiểu rất nhiều, nước tiểu loãng.

Nếu tình trạng nghiêm trọng, lượng nước tiểu có thể lên tới 20 lít mỗi ngày trong khi người bình thường chỉ đi tiểu 1 đến 2 lít mỗi ngày.

Bệnh đái tháo lạt xảy ra khi cơ thể không thể cân bằng lượng nước trong cơ thể.

So-627--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Benh-dai-thao-lat---Anh-1

Thông thường, thận loại bỏ nước từ máu. Chất thải lỏng này lưu trữ trong bàng quang dưới dạng nước tiểu. Cơ thể cũng đào thải chất lỏng dư thừa ra ngoài thông qua việc đổ mồ hôi, thở hay tiêu chảy.

Một loại nội tiết tố chống lợi tiểu vasopressin giúp kiểm soát tốc độ bài tiết chất lỏng nhanh hay chậm. Chất này được tạo ra trong vùng dưới đồi và lưu trữ trong tuyến yên.

Trong bệnh đái tháo lạt, cơ thể không thể cân bằng chất lỏng. Nguyên nhân tùy thuộc vào loại bệnh đái tháo lạt.

Loại đái tháo lạt trung ương do tổn thương tuyến yên hay vùng dưới đồi vì phẫu thuật, khối u, chấn thương đầu hoặc bệnh di truyền.

Loại bệnh đái tháo lạt do thận xảy ra khi có khiếm khuyết trong ống thận khiến nước bị đào thải. 

Loại đái tháo lạt nguyên phát do tổn thương cơ chế điều hòa khát nước ở vùng dưới đồi. Tình trạng này cũng có liên quan đến bệnh tâm thần như bệnh tâm thần phân liệt.

Đôi khi, bệnh đái tháo lạt là kết quả của phản ứng tự miễn dịch khiến hệ thống miễn dịch phá hủy các tế bào tạo ra vasopressin.

Bệnh đái tháo lạt dẫn đến mất nước gây ra khô miệng, khát nước, mất cân bằng điện giải natri và kali. Triệu chứng mất cân bằng điện giải bao gồm yếu đuối, buồn nôn, vọp bẻ và lú lẫn.

Để chẩn đoán bệnh đái tháo lạt, thầy thuốc kiểm tra độ thoát nước bằng cách cho người bệnh ngừng uống nước trong vài giờ. Thầy thuốc đo những thay đổi về trọng lượng cơ thể, lượng nước tiểu, nồng độ nước tiểu và máu. Thầy thuốc đo nồng độ vasopressin trong máu để xem cơ thể có sản xuất đủ chất này hay không.

Chụp cộng hưởng từ MRI giúp tìm kiếm những bất thường trong tuyến yên. Nó sử dụng từ trường mạnh và sóng vô tuyến để tạo ra hình ảnh chi tiết mô não.

Sàng lọc di truyền cũng cần thiết nếu trong gia đình gặp vấn đề với chứng đi tiểu nhiều.

Lựa chọn điều trị đái tháo lạt bao gồm:

Nếu bị đái tháo lạt nhẹ, chỉ cần uống nhiều nước. Nếu có bất thường ở tuyến yên hay vùng dưới đồi như khối u, thầy thuốc cần điều trị bất thường đó.

Với bệnh đái tháo lạt trung ương, thầy thuốc dùng nội tiết tố nhân tạo gọi là desmopressin. Thuốc này có dạng xịt mũi, dạng viên uống hay tiêm.

Dùng nhiều desmopressin có thể gây ra tình trạng giữ nước và khiến nồng độ natri thấp trong máu.

Các loại thuốc khác cũng được kê đơn như indomethacin và chlorpropamid giúp tăng vasopressin nhiều hơn trong cơ thể.

Với bệnh đái tháo lạt do thận, desmopressin không giúp ích gì. Thầy thuốc chỉ định một chế độ ăn ít muối giúp giảm lượng nước tiểu và cần uống đủ nước để tránh mất nước.

Điều trị bằng thuốc hydrochlorothiazid cũng cải thiện các triệu chứng.

Điều trị bệnh đái tháo lạt do thai kỳ cũng bằng desmopressin.

Không có phương pháp điều trị nào cho dạng đái tháo lạt nguyên phát ngoài việc giảm uống nước. Nếu liên quan đến bệnh tâm thần, cần điều trị bệnh tâm thần.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 627

Ý Kiến bạn đọc