Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Bắt gọn và tiêu diệt một phái đoàn Quân sự của tướng De Gaulle do Castella chỉ huy, nhảy xuống cố đô Huế (8/1945)

LTS. Nhân Dịp Kỷ Niệm 43 Năm Ngày Giải Phóng Hoàn Toàn Miền Nam, Thống Nhất Đất Nước, Chúng Tôi Xin Đăng Lại Bài Của Đặng Văn Việt Về Việc Bắt Gọn Một Phái Đoàn Quân Sự Của Pháp Nhảy Dù Xuống Gần Cố Đô Huế, Tháng 8/1945 Với Âm Mưu Hết Sức Thâm Độc Đánh Chiếm Lại Huế, Thiết Lập Chế Độ Thuộc Địa Ở Miền Trung Việt Nam Mà Nhiều Bạn Đọc Chưa Được Biết.

Hồi Ức Của “Người Lính Già Đặng Văn Việt – Chiến Sỹ Đường Số 4 Anh Hùng”, Nxb Trẻ, 2004. Trang 88-94.

Có tin 6 lính nhảy dù xuống Hiền Sĩ cách Huế 25 cây số về phía bắc. Ngày 26/8/1945, đồng chí Hoàng Anh (nguyên Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên) cùng anh Phan Tử Lăng và một số cán bộ ra tận nơi xem xét tình hình. Đứng đầu toán quân nhảy dù là quan tư Castella – đoàn viên có một quan ba, hai quan hai, một quản đội. Chúng tự xưng là phái bộ của Đồng minh, nhảy dù xuống để thi hành một sứ mệnh. Chưa phân biệt thực hư, đồng chí Hoàng Anh vẫn để bọn quân nhảy dù ở nguyên nơi khu nhà chúng chiếm đóng. Chúng bố phòng cẩn mật và hàng ngày dùng điện đài liên lạc với các căn cứ ở Sri Lanca.

Nghe tin, anh em trường Thanh niên Tiền tuyến hết sức xôn xao. Theo một luồng tin, chúng tôi được biết, toán quân nhảy dù đều là người Pháp. Chúng lại đang tìm cách bắt liên lạc với Phạm Quỳnh, Ngô Đình Khôi. Phải đề phòng toán quân này là một phái bộ Pháp cử sang để tổ chức cướp lại chính quyền ở miền Trung.

Tình hình lúc này, phát xít Nhật vừa tuyên bố đầu hàng (15/8/45), chúng án binh bất động. Chính phủ Trần Trọng Kim và Bảo Đại vẫn còn nguyên vẹn. Thực dân Pháp chuẩn bị rục rịch để trở lại chiếm mảnh đất Đông Dương trước đây đã bị rơi vào tay quân Nhật sau 9/3/45. Những tên thực dân của bộ máy thống trị người Pháp ở Huế, và vợ con đang bị giam lỏng ở trường Providence (một trường của cha cố đạo Gia-tô phía nam thành phố).

Một khi các lực lượng phản động ở hải ngoại của thực dân Pháp nối liên lạc được với lực lượng phản động của thực dân Pháp ở trong nước thì chỉ cần trong một đêm chúng phối hợp liên kết với nhau, chiếm toàn bộ các công sở, nắm toàn bộ các lực lượng vũ trang (khố xanh, khố đỏ, khố vàng), bộ máy mật vụ và đàn áp (công an, cảnh sát) trước đây dưới quyền chúng. Chúng sẽ khôi phục lại bộ máy cai trị thuộc địa ở Kinh đô Huế và ở miền Trung. Thời cơ để Tổng khởi nghĩa sẽ bị mất và nếu phải tiến hành Tổng khởi nghĩa trong lúc bộ máy thống trị ở tư thế sẵn sàng để đàn áp thì nguy cơ phải trả giá xương máu trước họng súng của chúng sẽ không lường hết được.

Linh tính cho một nguy cơ lớn sắp xảy đến, nếu ta hành động chậm trễ. Lập tức nhóm Việt Minh bí mật họp. Anh em đều thống nhất chủ trương mời một cuộc họp khẩn cấp toàn bộ anh em lớp Thanh niên Tiền tuyến. Anh em bàn tán rất sôi nổi và cử ngay một nhóm chỉ huy gồm:

- Nguyễn Thế Lương (Cao Pha) chỉ huy chung.

- Lê Thiệu Huy, cầm cờ đỏ sao vàng và một lá thư tượng trưng của Ủy ban khởi nghĩa Trung bộ, đi giữa.

- Hà Đỗng – Hoàng Xuân Bình, hộ tống hai bên.

Vì phải hành động hết sức khẩn trương, bí mật nên không xin ý kiến hay phép của bất cứ ai. Cả với anh Phan Tử Lăng (Hiệu trưởng).

Đặng Văn Châu chuẩn bị một xe khách lớn để có thể chở cả số quân cho cuộc hành binh. Xe phải sẵn sàng có mặt lúc 14 giờ hôm ấy.

Tất cả anh em Thanh niên Tiền tuyến còn lại (trừ một số đi vắng) biên chế thành 3 tiểu đội, nai nịt gọn gàng… Súng Mousqueton mỗi người 10 viên đạn…

14 giờ hôm 29/8/45, Đặng Văn Châu đã thuê được một xe chở khách sẵn sàng trước cửa trường. Tất cả chúng tôi đều lên xe và phóng một mạch thẳng về Hiền Sĩ, cách Huế 25 cây số…

Đến nơi, cả phân đội tập họp thành hàng ba, đi đều bước thẳng vào nơi đồn trú của tốp nhảy dù. Lê Thiệu Huy cầm cờ đỏ sao vàng và một bì thư đi đầu cùng Hà Đỗng – Hoàng Xuân Bình, Nguyễn Thế Lương đi ngoài hàng.

Cách địch chừng 50 – 60m, phân đội dừng lại. Ba đại diện tiến lên.

Sáu tên nhảy dù đang đi lại trên sân nhà thấy phái đoàn đến chúng ngơ ngác nhìn, tên quan tư tiến lên như để đón tiếp quân ta. Khi giáp mặt, Lê Thiệu Huy dõng dạc nói to bằng tiếng Pháp: “Au nom du Comité révolutionnaire du Centre Vietnam, je vous transmets une lettre”.

(Dịch: Nhân danh Ủy ban khởi nghĩa Trung bộ, tôi chuyển đến ông một bức thư…).

Khi tên quan tư kính cẩn đưa hai tay ra nhận thư, thì có một phát súng Mousqueton nổ ầm vang, làm chấn động cả bầu không khí. Lập tức anh Nguyễn Thế Lương rút khẩu súng lục từ trong túi, hét lên: “Haut les mains! Vous êtes prisonniers!” (Dịch: Đưa tay lên! Các anh là tù binh).

Cùng lúc ấy, tôi và cả phân đội xông lên, bao vây kín bọn lính nhảy dù, tất cả chĩa súng vào 6 tên địch. Không kịp trở tay và hoàn toàn bất ngờ, tất cả bọn lính nhảy dù đều phải đưa hai tay lên đầu.

Nhóm 1: Được lệnh canh giữ bọn tù binh, bắt chúng áp mặt vào tường, lục lọi túi áo, túi quần, không cho để lại bất cứ thứ gì: súng, dao găm.

Nhóm 2: Bố phòng canh gác bốn bên.

Nhóm 3: Vào trong nhà lục soát các tài liệu, vũ khí quân trang quân dụng. Chiến lợi phẩm thu được là:

- 6 khẩu Carbine Mỹ.

- 6 khẩu súng ngắn Browning Canada 9 ly.

- 2 điện đài, 2 ragonot phát điện.

- 6 túi cá nhân đựng rất nhiều quân trang, dù, lựu đạn, đạn dược, bánh mỳ, đồ hộp, thuốc men… Bạc nén, tiền Đông Dương.

- 6 cặp sĩ quan đựng bút giấy, tài liệu, đồng hồ, la bàn, và rất nhiều bản đồ in trên lụa rất có giá trị.

Trong cặp của tên quan tư Castella, chúng tôi tìm được nhiều mật lệnh của De Gaulle, của trung tâm tiền phương chỉ huy sở của Quân viễn chinh Pháp ở Sri Lanca (Ấn Độ). Tôi tìm ra một mật lệnh hết sức quan trọng, mà đến nay tôi còn nhớ rành rọt từng câu từng chữ:

«Odre de mission

Le commandant Castella a pour mission de prendre contact avec Ngo Dinh Khoi, Pham Quynh…, de prendre liason avec les FFE et les FFI d’organiser l’occupation et le rétablissement du protectorat sur le centre Annam.

Les forces FFE et FFI doivent se soumettre sous le commandement du Cdt Castella

De Gaulle»

Dịch:

Mật lệnh

Quan tư Castella có nhiệm vụ bắt liên lạc với Ngô Đình Khôi, Phạm Quỳnh, với các lực lượng Pháp hải ngoại (FFE) và các lực lượng Pháp nội địa (FFI), để tổ chức chiếm lĩnh các công sở và thành lập chính quyền thuộc địa ở miền Trung Việt Nam.

Tất cả các FFE và FFI đều phải đặt dưới quyền chỉ huy của quan tư Castella.

De Gaulle.

Toàn bộ tài liệu chứng minh rất rõ là toán sĩ quan và hạ sĩ quan nhảy dù xuống Hiền Sĩ ở phía bắc cố đô Huế không phải là một phái bộ của quân Đồng minh mà là một phái đoàn quân sự Pháp do De Gaulle sử dụng để bắt liên lạc với các phần tử phản động tay sai, các lực lượng Pháp ở hải ngoại và ở trong nước để lập lại chính quyền thuộc địa ở miền Trung.

Lớp sinh viên của trường Thanh niên Tiền tuyến đã tóm gọn toàn bộ phái đoàn quân sự, toàn bộ vũ khí, đạn dược, quân trang, quân dụng, điện đài. Chúng tôi đã trói khóa tay 6 tên tù binh bàn giao cho du kích xã để giải về Ủy ban khởi nghĩa Trung bộ.

Tất cả đoàn quân lớp Thanh niên Tiền tuyến lại lên xe, trở lại cố đô. Anh Lê Thiệu Huy đứng dậy cầm càng, toàn bộ anh em tự hào, phấn khởi vì mới lập được một chiến công lớn, thắng giòn giã trong trận ra quân đầu tiên, bài ca vang dội, dọc theo chặng đường quốc lộ 1. Hai bên đường một số lữ hành dừng chân, nhìn đoàn đi qua, vẫy chào chia vui cùng đoàn quân chiến thắng trở về. Trên xe, hỏi ra mới biết tiếng súng cướp cò nổ đúng lúc khi quân ta đang ở trước mắt bọn Pháp là do anh Phan Viên sơ ý đụng tay vào lẫy súng, và súng nổ. Không ngờ tiếng súng cướp cò của anh Viên lại là tiếng súng lệnh khai tử cho Castella và phái đoàn quân sự của De Gaulle.

Về đến Huế, một đại diện lớp Thanh niên Tiền tuyến được cử đến gặp đồng chí Trần Hữu Dực để báo cáo kết quả của cuộc hành quân. Đồng chí Trần Hữu Dực hết sức vui mừng và hết lời khen ngợi chiến công vừa mới đạt được. Đồng chí nhận xét:

“Chỉ cần ta bị chậm 1-2 ngày là bọn Pháp nhảy dù xuống Hiền Sĩ có thể liên lạc được với Ngô Đình Khôi, Phạm Quỳnh, các lực lượng Pháp ở hải ngoại, ở nội địa. Bọn Pháp 500 tên đang bị giam giữ ở trường Providence, bọn Nhật ở Mang Cá 4.500 tên. Chỉ cần một đêm là chúng có thể trở lại các công sở, nắm chắc trong tay các lực lượng vũ trang, lực lượng đàn áp phản động.

Nếu lúc ấy mà ta phát động tổng khởi nghĩa, cướp chính quyền thì có thể hàng ngàn, vạn sinh mệnh đồng bào sẽ ngã gục dưới họng súng của quân thù.

Các anh Thanh niên Tiền tuyến đã lập được một chiến tích lớn đáng được ghi nhớ”.

Đặng Minh Phương (biên soạn)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 497

Ý Kiến bạn đọc