Tản văn

Bắt chuồn chuồn

Với tôi, ký ức đáng nhớ nhất, đẹp nhất của tuổi thơ chắc là cùng đám bạn trong xóm đi săn bắt chuồn chuồn. Dân gian có câu: “Chuồn chuồn có cánh thì bay/ Có thằng cu Tí thò tay bắt chuồn”. Mà ở quê tôi, từng có cách bắt chuồn chuồn chắc là “độc nhất vô nhị”.

Rút mấy cây đai khô dựng bên hông nhà hay được mẹ bó gọn trong nhà bếp làm củi nhóm lò. Rồi ra gốc dừa tuốt cọng dừa gập hai đầu nhét vào lỗ nhỏ trên đầu cây đai. Vậy là thành ra hình cái vợt rỗng. Việc tiếp theo là tìm các ổ nhện to trong các lùm cây ngoài vườn, quấn tơ nhện ấy vào đầy mặt cái vợt. Quấn càng dày càng tốt để độ dính nhiều hơn.

Dùng cái vợt với cán đai dài thòng lại thêm dày tơ nhện lén đưa lại úp lên cánh chuồn chuồn là dính ngay tức khắc. Chuồn chuồn khó thoát với tơ nhện dày và dính dấp như thế. Cách săn vô cùng hiệu quả. Hơn hẳn cách “truyền thống” thường làm là lại gần chộp đuôi, chộp cánh. Bởi những con chuồn chuồn đẹp thường rất nhát hơi người hoặc là khôn ngoan hơn. Dù thấy rõ ràng nằm khép cánh nghỉ lâu nhưng vừa đưa tay đến là đã bay mất. Khiến tiếc hùi hụi! Thêm tức bởi nó lại đậu ở một nơi khác thật gần đó như kiểu chọc tức, trêu ngươi người bắt.

So-503--Anh-minh-hoa---Bat-chuon-chuon---Anh-1

Với trẻ em ở quê thời đó vui nhất là săn bắt chuồn chuồn vào mùa gió bấc và mùa hè. Chúng tôi thi đua xem ai bắt được nhiều hơn, bắt được con đẹp nhất (là chuồn chuồn ớt). Chuồn chuồn lính, chuồn chuồn ớt, chuồn chuồn gió… bắt được nhét vào trong túi áo gió kéo dây kéo lại. Bỏ chuồn chuồn khỏe vào hai lòng bàn tay chụm lại, áp tai vào nghe cánh chuồn kêu tạch tạch, vù vù nghe rất vui tai. Có đứa thì dùng sợi chỉ buộc cổ hay chân thả chuồn chuồn bay lên… Trò chơi ngày xưa đơn giản là vậy. Trẻ con ngây thơ không hiểu gì nên cũng đã gây ra luôn… vô số tội.

Ngày tháng tuổi thơ trôi qua thật nhanh.

Những đứa bạn ngày xưa từng cùng tôi săn bắt chuồn chuồn qua bao mùa gió bấc, bao mùa hè giờ có đứa con gái đã lấy chồng xứ người, có đứa đi xuất khẩu lao động đổi được đời, đôi ba đứa lên thành phố làm việc cuối năm quày quả về quê…

Người vẫn ở lại quê thì có dịp cảm nhận rõ ràng từng thay đổi đi qua trên quê hương mình. Mùa gió bấc giờ đây không giống như xưa nữa. Cái lạnh lẽo đáng mong chờ mỗi năm một lần đã nhạt nhòa dần vì ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Mùa hè trẻ ở quê cũng cật lực học thêm, ít thời gian vui chơi, giải trí, không có nhiều dịp gần gũi với thiên nhiên.

Còn con chuồn chuồn sao thấy vẫn thế! Chuồn chuồn nhỏ bé cất cao đôi cánh bay lượn trên bầu trời xanh, trông ung dung tự tại. Thật ngưỡng mộ! Nhưng thật ra chuồn chuồn vốn sinh ra chính trên vùng sông nước đấy thôi! Là “cư dân” có gốc gác sông nước. Các ấu trùng tồn tại mạnh mẽ đâu đó trên con sông, mương hay đầm… là nơi sóng vỗ mạnh hay êm đềm. Chẳng phải cũng là thử thách trong đời chúng buộc phải vượt qua? Là phải cố gắng vượt qua để rồi một ngày thêm thấy tự hào, kiêu hãnh khi đã cất đôi cánh bay trên bầu trời cao rộng. Ôi chao! Chỉ là cuộc đời loài chuồn chuồn nhỏ nhoi mà bỗng thấy gợi lên trong lòng bao ý nghĩa. Khi đời chúng và chúng tôi cũng là sinh ra, lớn lên, mọi sinh hoạt hằng ngày gắn liền với cánh đồng, con mương, con sông, bến nước quê hương mình, trên mảnh đất Chín Rồng!…

Trẻ thời nay có nhiều trò chơi hấp dẫn hơn là việc chạy nhảy ngoài đồng, ngoài sông. Tưởng là tâm tính, thú vui sẽ khác biệt nhiều lắm nhưng không phải vậy. Tôi đã lầm to. Bởi là đứa trẻ, đứa nào chẳng vô cùng thích thú khi thấy một cánh chuồn chuồn bay ngang tầm mắt.

Vì sao trẻ con luôn thích bắt chúng? Vì chuồn chuồn đẹp? Bởi chuồn chuồn có cánh để bay. Hay bởi chuồn chuồn là biểu trưng cho ước mơ được bay cao, bay xa của mọi đứa trẻ, khiến chúng tò mò. Trông hình dáng chuồn chuồn giống chiếc máy bay quá đi chớ! Nhìn kỹ mặt lại giống luôn người phi công với cặp kính to bằng thủy tinh. Ở vùng quê xa lắc, thi thoảng nghe tiếng máy bay ngang qua bầu trời tụi con nít nào cũng ba chân bốn cẳng, thậm chí bỏ cả bữa cơm đang ăn dở dang chạy ra sân. Mắt ngó tìm trên bầu trời. Báo hại mắt đỏ chạch, nước mắt chảy ròng ròng vì chóa, vì ngó quá lâu. Nhưng nếu không thấy bóng dáng chiếc máy bay càng tiếc hơn ngàn lần ấy chớ…

Chúng đang í ới gọi nhau chạy rượt đuổi theo con vật xinh đẹp như cái cảnh quen thuộc từng có đâu đó trong ký ức của mỗi người dân quê đồng bằng. Rồi dưới bến sông, trong sân vườn, có anh chàng, cô nàng nhỏ tuổi nào đó, mới mấy tuổi đầu thôi! Không biết ai dạy hay học từ đâu lại “đía” một cách vô cùng dễ thương. Là các cô cậu nhà ta đã biết đóng kịch, mắt giả đò ngó lơ mà chân vẫn rón rén, chầm chậm, kiên nhẫn, nhẹ nhàng, kiễng chân nhích tới từng chút một chờ dịp nhanh tay chộp lấy cánh chuồn chuồn cho mình…

Nguyễn Minh
(Chợ Mới – An Giang)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 503

Ý Kiến bạn đọc