Thầy thuốc Văn nghệ

Bàn tay ma

 

Bàn tay ma là cảm giác đau đến từ một bộ phận cơ thể không còn nữa, ví dụ cụt tay cụt chân. Các thầy thuốc từng tin rằng hiện tượng sau cắt cụt là một vấn đề tâm lý, nhưng cảm giác đau này thực sự bắt nguồn từ tủy sống và não. Hầu hết những người bị cắt bỏ chân tay cảm thấy như thể chi bị cắt cụt vẫn còn.

Đối với một số người, bàn tay ma trở nên tốt hơn theo thời gian mà không cần điều trị. Nhưng đối với nhiều người khác, cơn đau ảo là một thách thức.

Triệu chứng khởi phát trong tuần đầu tiên sau khi cắt cụt, cơn đau đến và đi hay liên tục.

Cơn đau của bàn tay ma được mô tả như dao đâm, như chuột rút và như kim châm.

Nguyên nhân chính xác của bàn tay ma không rõ ràng, nhưng dường như đến từ tủy sống và não. Nhiều chuyên gia tin rằng bàn tay ma là phản ứng với các tín hiệu hỗn hợp từ não.

Một số yếu tố góp phần vào bàn tay ma bao gồm đầu dây thần kinh tổn thương và mô sẹo tại vị trí cắt cụt.

So-551--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Ban-tay-ma---Anh-1

Mặc dù không có xét nghiệm y tế để chẩn đoán bàn tay ma, thầy thuốc xác định tình trạng dựa trên các triệu chứng xảy ra sau chấn thương hay phẫu thuật.

Tìm một phương pháp điều trị bàn tay ma cũng rất khó khăn. Thầy thuốc thường bắt đầu bằng thuốc và sau đó thêm các liệu pháp không xâm lấn như châm cứu.

Các tùy chọn xâm lấn hơn bao gồm tiêm hay thiết bị cấy ghép. Phẫu thuật chỉ được thực hiện như là phương sách cuối cùng.

Mặc dù không có thuốc đặc trị cho bàn tay ma, một số loại thuốc được dùng để điều trị giảm đau thần kinh. Không có loại thuốc nào có tác dụng với tất cả mọi người và cần phải thử các loại thuốc khác nhau để tìm loại thuốc phù hợp.

Thuốc giảm đau không kê đơn như cetamol, ibuprofen và naproxen làm giảm cơn đau ảo nhưng sử dụng quá mức gây tác dụng phụ nghiêm trọng như chảy máu dạ dày.

Thuốc chống trầm cảm ba vòng làm giảm cơn đau do bàn tay ma. Thuốc bao gồm amitriptylin, nortriptylin và tramadol. Tác dụng phụ bao gồm buồn ngủ, khô miệng và mờ mắt.

Thuốc trị động kinh như gabapentin và pregabalin cũng dùng điều trị bàn tay ma. Tác dụng phụ bao gồm chóng mặt, an thần và thay đổi tâm trạng.

Thuốc có chất á phiện như codein và morphin là một lựa chọn cho một số người. Dùng với liều lượng thích hợp giúp kiểm soát bàn tay ma. Người bệnh không nên dùng nếu có tiền sử lạm dụng chất gây nghiện. Thuốc gây ra nhiều tác dụng phụ bao gồm táo bón, buồn nôn, nôn hay buồn ngủ.

Thuốc đối kháng thụ thể aspartat là thuốc gây mê hoạt động bằng cách liên kết với các thụ thể trên các tế bào thần kinh của não.

Trong các nghiên cứu, chất đối kháng thụ thể này như ketamin giúp giảm cơn đau ảo. Tác dụng phụ bao gồm an thần nhẹ, ảo giác và mất ý thức.

Hộp gương là một thiết bị chứa các gương làm giống như chi bị cắt cụt vẫn tồn tại. Hộp gương có hai lỗ, một cho chi còn nguyên và một cho chi cắt cụt. Người bệnh thực hiện các bài tập đối xứng, trong khi xem động tác chân tay còn nguyên vẹn và tưởng tượng rằng mình đang quan sát thấy chân tay bị mất di chuyển.

Các thầy thuốc cho rằng châm cứu làm giảm một số loại đau mãn tính như bàn tay ma. Trong châm cứu, người ta châm kim vô trùng vào các điểm cụ thể trên cơ thể gọi là huyệt.

Phương pháp kích thích từ xuyên sọ sử dụng một cuộn dây điện từ đặt trên trán. Các xung ngắn gửi qua cuộn dây gây ra dòng điện nhỏ nhắm vào mục tiêu cụ thể trên não.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 551

Ý Kiến bạn đọc