Văn học nước ngoài

Ban đêm chuột cống ngủ

Chiếc cửa sổ rỗng tuếch trên bức tường lẻ loi toang hoác dưới trời chiều tím ngắt. Những đám mây bụi lơ lửng giữa những phần còn sót lại của những ống khói trước đây đã từng vươn lên thẳng đứng. Bãi đổ nát im phăng phắc.

Juergen ngồi nhắm mắt lại. Ngay lập tức cậu ta chỉ còn thấy một màu đen. Cậu nhận thấy rằng có ai đó đã đến và giờ đây đang đứng lặng lẽ, lờ mờ ở trước mặt cậu. “Bây giờ thì mọi người tìm thấy mình rồi!”, cậu nghĩ. Nhưng khi cậu hé mắt nhìn thì cậu chỉ thấy đôi chân ở trong hai ống quần rách rưới. Đôi chân vòng kiềng, nên cậu có thể nhìn xuyên qua khe hở giữa chúng. Cậu đánh liều vén hai ống quần lên và cậu nhận ra đó là chân của một người đàn ông đã đứng tuổi. Ông ta cầm một con dao và xách một cái giỏ. Trên các đầu ngón tay của ông vẫn còn dính đất.

“Cháu đang ngủ ở đây à? Đúng không?” – Người đàn ông hỏi và nhìn từ trên xuống đỉnh đầu Juergen. Cậu nheo mắt nhìn xuyên qua khe hở giữa hai chân của ông vào mặt trời và nói: “Không, cháu không ngủ. Cháu phải trông coi ở đây”. Người đàn ông gật gật đầu: “Ra thế, vì vậy cháu phải có chiếc gậy to phải không?”. “Vâng”, Juergen mạnh dạn trả lời và nắm chắc chiếc gậy.

Anh-minh-hoa---Ban-dem-chuot-cong-ngu

“Cháu trông coi cái gì?”.

“Cháu không thể nói điều đó cho bác biết được đâu”. Hai tay cậu cầm chắc chiếc gậy. “Chắc là cháu đang trông coi tiền, đúng không?” – Người đàn ông đặt chiếc giỏ xuống đất và lau con dao vào quần mình.

“Không đúng. Cháu không trông tiền” – Juergen khinh khỉnh đáp lại. “Cháu đang trông cái khác”.

“Thế thì cháu trông cái gì vậy?”.

“Cháu không thể nói cho bác biết điều đó được”.

“Không nói thì thôi. Vậy thì, đương nhiên bác cũng không nói cho cháu biết, bác có gì ở trong giỏ”. Người đàn ông hẩy chân vào chiếc giỏ và gập con dao lại.

“Cóc cần. Mình thừa biết trong giỏ có gì rồi”, Juergen tỏ vẻ khinh thường. Cậu nói: “Trong giỏ của bác có thức ăn dành cho thỏ chứ gì?”. “Ồ! Đúng rồi”, người đàn ông ngạc nhiên nói, “Cháu đúng là một cậu bé cừ khôi. Cháu mấy tuổi rồi?”.

“Cháu lên 9 rồi” – Juergen đáp.

“Vậy á! Chín tuổi rồi cơ đấy. Thế thì cháu cũng biết 3 nhân 3 bằng mấy chứ?”.

“Đương nhiên rồi”, Juergen trả lời, và để kéo dài thời gian, cậu còn nói: “Phép tính đó rất dễ”. Sau đó cậu nhìn qua khe hở giữa hai chân của người đàn ông. “Thế 3 lần 9 thì bằng bao nhiêu?” – Cậu hỏi lại người đàn ông, “Hai bảy. Cháu tính được ngay”.

“Đúng rồi!”, người đàn ông nói, “Và bác cũng có từng ấy con thỏ”.

Juergen há hốc miệng: “Hai mươi bảy con cơ ạ?”.

“Cháu có thể đến nhà bác để xem chúng. Nhiều con còn rất non. Cháu có muốn không?”.

“Cháu… không đi được đâu. Cháu… còn phải trông coi chứ” – Juergen ngập ngừng nói.

“Trông liên tục à?’ – Người đàn ông hỏi, “Đêm cháu cũng trông á?”.

“Đêm cháu cũng trông. Liên tục. Lúc nào cháu cũng trông” – Cậu đưa mắt nhìn đôi chân vòng kiềng của người đàn ông. “Từ thứ bảy cháu đã trông rồi”, cậu nói thầm.

“Nhưng cháu không hề về nhà sao? Cháu còn phải ăn chứ”.

Juergen nhấc lên một hòn đá. Dưới đó có một nửa chiếc bánh mì gối và một chiếc hộp bằng tôn.

“Cháu hút thuốc à?” – Người đàn ông hỏi, “Cháu có tẩu chứ?”.

Juergen nắm chắc chiếc gậy của mình và rụt rè nói: “Cháu… cuốn thuốc lá. Cháu không thích hút thuốc bằng tẩu”.

“Tiếc thật!”, người đàn ông nói và cúi xuống chiếc giỏ của mình, “Cháu đã có thể yên tâm đi xem những con thỏ của bác, nhất là những con non. Có thể cháu đã lựa chọn cho mình một con. Nhưng cháu không thể rời khỏi đây”.

“Đúng đấy!”, Juergen buồn rầu nói, “Cháu không rời khỏi đây được”.

Người đàn ông xách chiếc giỏ và đứng thẳng người lên. “Thế thì thôi vậy. Nếu như cháu cần phải ở lại đây – thật là tiếc!”. Và ông ta quay người bước đi. “Nếu bác không kể với người khác”, khi đó Juergen nói nhanh, “thì cháu có thể nói cho bác biết rằng cháu ở lại đây là vì những con chuột cống”.

Người đàn ông bước lùi lại một bước và nói: “Vì những con chuột cống à?”.

“Vâng, chúng ăn xác chết mà. Chúng sống được là do chúng ăn xác người chết”.

“Ai nói vậy?”.

“Thầy giáo của chúng cháu”.

“Thế cháu trông coi lũ chuột cống à?”.

“Cháu không trông coi chúng!”, đoạn cậu ta nói rất nhỏ: “Chính em trai cháu đang nằm ở dưới chỗ kia”, Juergen chỉ chiếc gậy vào chỗ những bức tường bị đổ sụp. “Nhà của cháu đã bị trúng bom. Ngay lập tức ánh sáng ở tầng hầm tắt ngấm. Còn em trai cháu thì bị chôn vùi trong đống đổ nát. Trước lúc đó, chúng cháu còn gọi nhau. Nó bé hơn cháu nhiều. Nó mới lên 4. Nó cần phải sống chứ? Nó bé hơn cháu nhiều mà!”.

Người đàn ông nhìn từ trên xuống đỉnh đầu Juergen. Nhưng sau đó, đột nhiên ông nói: “Có đúng là thầy giáo của bọn cháu không nói cho các cháu biết rằng chuột cống ngủ vào ban đêm không?”.

“Không”, Juergen nói thầm và bỗng dưng trông cậu rất mệt mỏi, “Thầy giáo của chúng cháu đã không nói điều đó”.

“Vậy à!”, người đàn ông nói, “Không thể thế được, thầy giáo mà không hề biết điều đó thì thật là tệ. Ban đêm chuột cống vẫn ngủ. Lúc đó cháu có thể yên tâm đi về nhà. Lũ chuột cống luôn luôn ngủ vào ban đêm. Hễ trời tối là chúng ngủ”.

Juergen lấy gậy đào những cái hốc nhỏ ở đống đổ nát. “Đây là những chiếc giường nhỏ, xinh xắn”, cậu nghĩ, “Tất cả những cái hốc này đều là những chiếc giường nhỏ”. Khi ấy người đàn ông nói (đồng thời đôi chân vòng kiềng của bác ấy luôn nhúc nhích): “Thế này nhé! Bây giờ bác đi nhanh về nhà để cho thỏ ăn, và khi trời tối bác sẽ quay lại đây đón cháu. Có thể bác sẽ mang cho cháu một con. Cháu thích một con non hay một con như thế nào?”.

Juergen đào tiếp một cái hốc nhỏ nữa. “Những con thỏ non xinh xắn. Những con màu trắng, màu xám, màu xám trắng. Cháu chưa biết được”, cậu nói nhỏ và ngước nhìn người đàn ông, “Nếu lũ chuột cống thực sự ngủ vào ban đêm thì…”.

Người đàn ông leo qua những chỗ còn sót lại của những bức tường ra đường. “Đương nhiên rồi”, bác nói khi đã ra đến đường, “Thầy giáo của các cháu nên bỏ nghề, nếu thầy ấy không hề biết điều đó”.

Sau đó Juergen đứng dậy và nói: “Bác mang cho cháu một con nhé! Một con màu trắng, được không ạ?”.

“Để bác thử tìm xem”, người đàn ông vừa nói vừa bước đi, “Nhưng cháu phải đợi ở đây rất lâu đấy. Sau đó bác sẽ cùng đi với cháu về nhà, cháu hiểu chưa? Đương nhiên là bác cần phải nói cho bố cháu biết cách làm chuồng thỏ. Vì bố con cháu nhất định phải biết điều đó”.

“Vâng”, Juergen nói, “Cháu sẽ đợi. Cháu còn phải trông cho đến khi trời tối kia mà. Chắc chắn là cháu sẽ đợi”. Đoạn cậu nói với theo: “Ở nhà cháu có sẵn ván mỏng từ chiếc hòm gỗ bị vỡ rồi”. Nhưng người đàn ông đã không còn nghe thấy câu nói đó của Juergen. Bác ấy đi bằng đôi chân vòng kiềng về phía mặt trời đã đỏ ối và Juergen có thể nhìn thấy mặt trời chiếu sáng qua khe hở giữa đôi chân của bác. Còn cái giỏ thì lủng lẳng ở trên tay. Trong đó có thức ăn dành cho thỏ. Những ngọn lá xanh, chúng hơi bị xám lại vì bụi.

(Từ nguyên bản tiếng Đức)

Wolfgang Borchert (Đức)
Phạm Đức Hùng (dịch)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 458

Ý Kiến bạn đọc