Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Bài thơ viết về Anh hùng Lê Văn Tám của nhà văn Thép Mới vào tháng 10-1945

Trên báo “Cờ Giải Phóng” (Cơ quan Tuyên truyền cổ động Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, trụ sở tại 44 Hàng Bồ, Hà Nội) số 28, ra ngày 25/10/1945 có bài thơ “Lửa bất diệt” của tác giả Gió Hồng viết về Anh hùng Lê Văn Tám.

Trước đó, báo Cứu Quốc (Cơ quan Tuyên truyền, Tranh đấu của Tổng bộ Việt Minh, trụ sở 114 Hàng Trống, Hà Nội) số 71, ra ngày 19/10/1945 có bài đóng khung nổi bật “Một gương hy sinh dũng cảm oanh liệt” với nội dung: “Tin điện từ Mỹ Tho đánh ra ngày 17-10 cho hay rằng: một chiến sĩ Việt Nam đã tẩm dầu vào mình, tự làm mồi lửa hy sinh thân mình, chạy vào kho dầu Xi-mông Pi-ê-tờ-ri (Simon Piétri) của địch. Lập tức kho dầu bị bắt lửa. Và lửa đã bốc cháy dữ dội suốt hai ngày hai đêm…”.

Nha-van-Thep-Moi-va-dong-chi-Truong-Chinh-thang-3-1951-tai-chien-khu-Viet-Bac---Anh-1
Nhà văn Thép Mới và đồng chí Trường Chinh – tháng 3/1951 tại chiến khu Việt Bắc.

Tác giả Gió Hồng chính là nhà báo Hà Văn Lộc (1925-1991), cũng là nhà văn Thép Mới.

Đồng chí Hà Văn Lộc quê quán ở Hà Nội, thuở nhỏ học ở Nam Định. Ngay lúc còn là học sinh, ông đã tham gia các phong trào học sinh yêu nước. Tại đây, ông làm quen với các bạn học như Đặng Xuân Khu (đồng chí Trường Chinh), Phan Đình Đống (đồng chí Mai Chí Thọ), Phạm Văn Cương (đồng chí Nguyễn Cơ Thạch)…

Năm 1943, ông về Hà Nội học đại học ngành Luật khoa. Được sự giới thiệu của các bạn học cũ, ông tham gia hoạt động trong Kỳ bộ Bắc kỳ của Đoàn Thanh niên Cứu quốc. Sau khi Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, trường tạm ngưng hoạt động, ông trở về Nam Định hoạt động bí mật trong Hội Văn hóa cứu quốc tỉnh Nam Định, tham gia viết cho tờ “Tự Trị” của phong trào sinh viên yêu nước chống Nhật.

Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, ông được đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương, mời ra Hà Nội cộng tác, viết bài cho báo “Cờ Giải Phóng”. Và cũng trong năm 1945, với bí danh “Hồng”, ông được kết nạp Đảng. Sau đó, ông lần lượt công tác tại báo Cứu Quốc, báo Sự Thật, báo Nhân Dân. Năm 1964, ông là đặc phái viên của báo Nhân Dân ở chiến trường miền Nam. Từ 1968 đến 1971, ông được cử là Ủy viên Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam, kiêm Tổng Biên tập báo Giải Phóng. Năm 1972, ông là Phó Tổng Biên tập báo Nhân Dân. Ông giữ chức vụ này cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1988.

Bai-tho-Lua-bat-diet-va-tranh-minh-hoa-Anh-hung-Le-Van-Tam-tren-bao-Co-giai-phong
Bài thơ “Lửa bất diệt” và tranh minh họa Anh hùng Lê Văn Tám
trên báo “Cờ giải phóng”, số 28, ra ngày 25/10/1945 (Nguồn: Thư viện Quốc gia).

Dưới đây là bài thơ “Lửa bất diệt” của nhà báo Hà Văn Lộc, tức nhà văn Thép Mới, viết về Anh hùng Lê Văn Tám.

 

Lửa bất diệt

Buổi trưa ấy, Sài Gòn rung ý hận,
Nghiến răng nghe rầm rập tiếng chân thù,
Anh đứng khoanh tay, lòng nặng đợi chờ
Giờ cứu nước, giờ đây, giờ cứu nước.
Anh nhìn xuống áo quần anh đẫm ướt,
Mùi dầu xăng ngây ngất chí hiên ngang,
Ngoài miệt xa, phấp phới ánh sao vàng,
Từng loạt súng từ Cầu Ông vọng lại.
Mỗi tiếng súng là mỗi người trẻ tuổi
Cũng như anh, ngã xuống; cũng như anh,
Lòng lâng lâng dâng nước mảnh hồn xanh,
Anh rạo rực, trong anh, sao nóng quá!
Anh châm lửa, người anh mang cánh lửa,
Anh băng băng xông vào giữa kho dầu.
Cánh lửa hồng mỗi lúc một dâng cao,
Bay loang loáng, khắp kho dầu, lan mãi.
Lưỡi lê giặc vụt chìa ra cản lại,
Anh hiên ngang trong thành lửa vinh quang,
Lũ giặc hèn, lùi lại, rợn kinh hoàng,
Mắt xanh lét, trừng trừng đầu sẻ lắc.
Ôi cuồng mơ là mưu đồ xâm lược!
Mộng thực dân: sợi khói thoảng bay tan,
Vì lửa ai anh dũng đã thiêu tàn.
Chúng điên hận, nhằm anh, run mũi súng,
Tiếng súng nổ, cây người anh đổ xuống.
Lửa ngoài anh đã gặp lửa hồn anh,
Phơi phới lên, ngời sáng cả đô thành,
Và xán lạn một trời Nam đỏ rực,
Nơi máu lửa đương ghi hờn dân tộc,
Tám mươi năm uất nhục, lúc này đây!
Lửa người anh bén cháy mọi lòng trai,
Lửa cháy mãi trong hồn dân nước Việt.
Lửa người anh, lửa người anh bất diệt!

Nguyễn Văn Toàn
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 479

Ý Kiến bạn đọc