Người tốt - Việc tốt

Bác Hồ viết lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời được coi là sự kiện lịch sử tiêu biểu của các nước Á Đông, cũng như của các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. Với thắng lợi này “chẳng những giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào, mà giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức khác cũng có thể tự hào rằng: Lần này là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa, một đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc”. Thế nhưng, với bản chất cực kỳ phản động, các thế lực đế quốc quốc tế cũng ráo riết tìm mọi cách để phản kích các phong trào hòng xóa bỏ những thành quả cách mạng đã giành được, trong đó có nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ của chúng ta. Vậy là niềm vui sau ngày giành độc lập chưa trọn vẹn thì Tổ quốc ta, dân tộc ta lại đứng trước những hiểm nguy “ngàn cân treo sợi tóc”.

Tổ quốc thật sự lâm nguy trước ba loại giặc: giặc dốt, giặc đói, đặc biệt là giặc ngoại xâm, vì những hành động gây hấn, lấn tới của thực dân Pháp trên thực tế đã đặt “dân tộc Việt Nam trước hai con đường: một là khoanh tay cúi đầu trở lại làm nô lệ, hai là đấu tranh đến cùng giành lấy tự do và độc lập”.

Bac-Ho-viet-loi-keu-goi-toan-quoc-khang-chien---Cam-tu-quan-om-bom-ba-cang-chien-dau-tren-duong-pho-Ha-Noi---Anh-1
Cảm tử quân ôm bom ba càng chiến đấu trên đường phố Hà Nội – Ảnh: qdnd.vn

Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bối cảnh lịch sử như trên, suốt từ tháng 8/1945 đến tháng 12/1946 đã bằng mọi cách vừa xây dựng và củng cố chính quyền, xây dựng lực lượng, phân hóa kẻ thù, cố gắng hòa hoãn với Pháp để có thời gian chuẩn bị ý thức và tiềm lực để kháng chiến lâu dài cho toàn Đảng, toàn dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định rời Hà Nội về sống làm việc tại làng Vạn Phúc – nằm phía Tây-Bắc thị xã Hà Đông – cách trung tâm thủ đô chừng 12km. Giúp việc và bảo vệ Bác có nhiều đồng chí trong Thường vụ Trung ương Đảng. Vạn Phúc là một trong những căn cứ ATK của trung ương và Xứ ủy Bắc kỳ, cơ sở hoạt động trong những ngày tiền khởi nghĩa của các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Hoàng Văn Thụ, Trần Đăng Ninh… Do được chuẩn bị từ trước, gia đình ông Nguyễn Văn Dương đã dành toàn bộ căn gác 2 của mình để Bác ở và làm việc. Bác ở Vạn Phúc từ tối ngày 3/12 đến 19/12/1946.

Trong 16 ngày sống ở Vạn Phúc, dường như Bác có trở lại Hà Nội ba lần (đi rất sớm, về rất tối) vào các ngày 5/12 tiếp kỹ sư Trần Đại Nghĩa; ngày 7/12, tiếp L.A. Mô-pha – Giám đốc Cục châu Á – Bộ Ngoại giao Mỹ – mới tới Hà Nội và trả lời phỏng vấn của báo Pháp – Sài Gòn; ngày 14/12, tiếp hai phóng viên của tờ Thời báo New York. Ở Vạn Phúc, suốt ngày Bác làm việc trong phòng, không tiếp xúc với dân địa phương vì phải giữ bí mật. Các đồng chí trong Thường vụ Trung ương Đảng thường trực tiếp đến báo cáo tình hình, thỉnh thị, xin ý kiến…

Đến những ngày giữa tháng 12, tình hình Hà Nội và cả nước cực kỳ nặng nề, thời kỳ tạm hòa hoãn với Pháp không thể kéo dài được nữa, nhất là sau hành động vô cớ của Pháp đưa xe tăng và binh lính đến gây ra vụ thảm sát đẫm máu ở phố Hàng Bún (Hà Nội) ngày 17/12. Tiếp đến sáng 18/12, chiều 18/12 quân đội Pháp gửi cho ta 2 tối hậu thư và sáng 19/12 gửi tối hậu thư thứ ba đòi ta phải tước vũ khí của tự vệ ở Hà Nội, phải đình chỉ mọi hoạt động chuẩn bị kháng chiến, phải trao cho quân đội Pháp việc duy trì an ninh trong thành phố. Nhật ký của đồng chí Vũ Kỳ ghi lại những ngày làm việc này của Bác ở Vạn Phúc như sau:

“Ngày 17/12/1946. Trưa nay quân Pháp gây ra vụ thảm sát ở phố Hàng Bún và khiêu khích ở khắp thủ đô.

Hai tuần nay các anh “thường đến bàn công việc với Bác, nhiều lúc thấy Bác suy nghĩ nhiều, nhưng Bác vẫn giữ đúng giờ giấc làm việc.

Ngày 18/12/1946, quân Pháp chiếm Nha tài chính. Nó đòi kiểm soát cả công an. Ra hạn 24 tiếng phải trao việc giữ trật tự cho quân đội Pháp.

Ở nhà “Cậu Tú”, các anh đến họp bàn với Bác. Tối nay Bác ngồi viết sớm hơn mọi ngày.

Ngày 19/12/1946, Bác dậy rất sớm… Đêm qua có thể Bác ngủ ít, Bác gọi mình dậy, đọc cho viết điện gửi Léon Blum.

Bác ngồi choàng áo khoác, bóng in to trên tường, vẫn suy nghĩ, không thấy động đậy… Mình thoáng nghĩ chắc chẳng ai nghĩ Bác Hồ ngồi làm việc lúc này trong căn gác nhỏ làng Vạn Phúc.

5 giờ sáng, mình đã lên xe mang thư đến anh Văn (tức Võ Nguyên Giáp) rồi ra Bắc bộ Phủ gặp anh Giám (Hoàng Minh Giám – Thứ trưởng Bộ Ngoại giao) chờ tin tức.

12 giờ, về báo tin Sainteny không tiếp ông Giám, thoáng thấy Bác hơi cau mày rồi nói khẽ như buột miệng:

- Hừ, thì đánh.

Đến 2 giờ rưỡi chiều, anh Nhân (tức Trường Chinh), anh Văn lại đến họp, họp nhanh hơn mọi lần. Lúc bàn họp mình xem đồng hồ mới 3 giờ 15 phút. Anh Nhân trầm ngâm đi ra… Anh Văn ít bộc lộ hơn mọi lần… không nói năng gì.

Bác ngồi viết tiếp một lúc. Viết xong, Bác sắp xếp tài liệu và cả giấy bút vào cặp. Bác gọi và bảo: “Các chú sửa soạn nhanh, tối ta đi”.

Ngày 20/12/1946; lúc 6 giờ 45 phút tối qua Bác rời khỏi Vạn Phúc. Đến ở đây được 16 ngày”…

Vậy là những ngày ở Vạn Phúc, một mặt Bác tranh thủ thời gian hòa hoãn từng giờ từng phút với Pháp, để có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Pháp lâu dài của dân tộc; điều này thể hiện ở việc Người điện thư cho Léon Blum, viết thư cho Sainteny nhằm “cải thiện bầu không khí hiện tại”, đồng thời viết một loạt bài báo, thư tín, lời kêu gọi… Ngày 6/12, Bác viết bài Chiến đấu vì chính nghĩa đăng trên báo Cứu Quốc số 427; viết Lời kêu gọi gửi Quốc hội và Chính phủ Pháp đăng trên báo Cứu Quốc số 428; ngày 10/12, viết thư cảm ơn công nhân cứu quốc làng Cổ Nhuế đã may và biếu Người một bộ quần áo, Người đã gửi bộ quần áo đó tới Ủy ban vận động mùa đông binh sĩ; báo Cứu Quốc số 431, ngày 13/12, Người viết bài Động viên kinh tế; báo Cứu Quốc số 434, bài Chiến lược của quân ta và của quân Pháp. Một mặt khác, cũng tại đây Người triệu tập và chủ trì Hội nghị khẩn cấp của Ban Thường vụ Trung ương Đảng vào chiều 18 và 19/12 thông qua Văn kiện “Toàn dân kháng chiến” do Tổng Bí thư Trường Chinh khởi thảo và thông qua lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến do chính Người soạn thảo ngay trong ngày 19/12/1946.

Đàm Vũ Tri
(Huyện Bình Chánh, TP. Hồ Chí Minh)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 481

Ý Kiến bạn đọc