Người tốt - Việc tốt

Bác Hồ nói: “Hoang phí là một tội ác!”

 

Năm 1927, trong cuốn “Đường Kách mệnh”, phần mở đầu nói về tư cách của người cách mạng, Bác Hồ đã viết: “Tự mình phải cần, kiệm”. Cần, kiệm theo Bác Hồ phải là đức tính đầu tiên, tư cách đầu tiên của người cách mạng.

Ngày 3/9/1945, một ngày sau khi đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập ở Ba Đình, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu lên 6 vấn đề cấp bách. Sau nhiệm vụ chống giặc đói, chống giặc dốt, chuẩn bị Tổng tuyển cử, nhiệm vụ thứ tư Bác Hồ nêu lên là: “Chế độ thực dân đã đầu độc dân ta với rượu và thuốc phiện. Nó đã dùng mọi thủ đoạn để hòng hủ hóa dân tộc chúng ta bằng những thói xấu, lười biếng, gian giảo, tham ô và những thói xấu khác. Chúng ta có nhiệm vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta. Chúng ta phải làm cho dân tộc chúng ta trở nên một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động, một dân tộc xứng đáng với nước Việt Nam độc lập.

So-538--Bac-Ho-noi-Hoang-phi-la-mot-toi-ac
Bác Hồ trong một bữa cơm cùng đồng bào, chiến sĩ tại chiến khu Việt Bắc những năm kháng chiến chống Pháp. (Ảnh tư liệu)

Tôi đề nghị mở một chiến dịch giáo dục lại tinh thần nhân dân bằng cách thực hiện “Cần, Kiệm, Liêm, Chính”.

Ngày 2/9/1947, trên báo “Sự thật”, Bác lại viết: “… Một hạt gạo, một đồng tiền, tức là mồ hôi nước mắt của đồng bào. Vì vậy, ta phải ra sức tiết kiệm. Hoang phí là một tội ác!”.

Bác còn nhấn mạnh: “Có tiết kiệm, không hoang phí xa xỉ thì mới giữ được liêm khiết, trong sạch. Nếu hoang phí xa xỉ, thì ắt phải tìm cách xoay tiền. Do đó mà sinh ra hủ bại, nhũng lạm, giả dối. Thậm chí làm chợ đen, chợ đỏ, thụt két, buôn lậu.

Có Cần mới Kiệm. Có Cần, Kiệm mới Liêm. Có Cần, Kiệm, Liêm mới Chính”.

Như vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãng phí không phải chỉ là tiêu tốn tiền của, mồ hôi nước mắt của nhân dân, mà nguy hiểm hơn, từ hoang phí xa xỉ sẽ dẫn đến tham ô, nhũng nhiễu, đánh mất tư cách, đạo đức của người cán bộ, đảng viên.

Bác Hồ còn chỉ rõ, nhiều cán bộ đã thực hiện đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính… Nhưng còn một số, vẫn áo quần bảnh bao, ăn uống xa xỉ. Thậm chí cờ bạc, rượu chè. Họ còn “các quan” lắm!

Bác nói: “… Muốn được dân tin, dân phục, dân yêu, cán bộ phải tự mình làm đúng đời sống mới. Nghĩa là phải siêng năng, tiết kiệm, trong sạch, chính đáng. Nếu không thực hành 4 điều đó, mà muốn được lòng dân thì cũng như bắc dây leo trời!”. Trong bài báo “Cần, Kiệm, Liêm, Chính”, Bác viết: “Kiệm là thế nào? Là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi”.

Trong một lần nói chuyện với các giám đốc và chủ tịch các Ủy ban nhân dân, Bác nói: “Phải biết tiết kiệm những đồng tiền kiếm được, cũng như các vật liệu và đồ dùng trong các cơ quan. Rút bớt hết những việc gì không cần thiết, chớ hao phí giấy má tiền bạc và các thứ của công. Hao phí những thứ đó tức là hao phí mồ hôi nước mắt của dân nghèo. Chớ tưởng tiết kiệm những thứ cỏn con như mẩu giấy, ngòi bút là không có ảnh hưởng. Một người tiết kiệm như thế, trăm người như thế, vạn người như thế, công quỹ bớt được một số tiền đáng kể lấy ở mồ hôi, nước mắt dân nghèo mà ra…”.

Thật là cảm động khi trong một đoạn ngắn nói về tiết kiệm này, Bác đã hai lần nhắc đến mồ hôi, nước mắt của dân nghèo!

Bác Hồ kính yêu của chúng ta không chỉ dạy cán bộ, đảng viên và nhân dân ta thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, mà chính Bác còn là một tấm gương lớn về lối sống giản dị, tiết kiệm.

Trong tâm trí mỗi người dân Việt Nam chúng ta khi nghĩ đến Bác, chúng ta nhớ ngay đến bộ quần áo kaki bạc màu, đôi dép cao su giản dị, và ngôi nhà sàn nhỏ bé giữa một vườn cây. Những ngày ở chiến khu Việt Bắc, nhìn mâm cơm có nhiều món mà toàn rau rừng, ngọn bí, măng nứa, một đĩa nhỏ cá kho; vậy thôi, nhưng Bác bảo: “Hôm nay các chú làm cơm cho Bác nhiều món quá. Bác ăn thừa, đổ đi cũng không ai biết, nhưng Bác không nỡ. Đồng bào mình còn đang thiếu thốn…”.

Nhưng chúng ta cũng phải nghĩ tiết kiệm một cách đúng đắn. Bởi trong bài “Cần, Kiệm, Liêm, Chính”, Bác cũng viết: “Tiết kiệm không phải là bủn xỉn. Khi không nên tiêu xài thì một đồng xu cũng không nên tiêu. Khi có việc đáng làm, việc lợi ích cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của, cũng vui lòng. Như thế mới đúng là kiệm”.

Ngược lại với tiết kiệm là hoang phí, xa xỉ.

Bác nói hao phí thời giờ là xa xỉ. Hao phí vật liệu là xa xỉ. Ăn sang mặc đẹp trong lúc đồng bào còn nghèo là xa xỉ. Ăn không ngồi rồi là xa xỉ… Và quan trọng nhất, Bác nhấn mạnh: “Vì vậy, xa xỉ là có tội với Tổ quốc, với đồng bào”.

Trước đây, Nhà nước ta cũng đã đề ra “Pháp lệnh thực hành tiết kiệm chống lãng phí”, và sau này được nâng lên thành “Luật thực hành tiết kiệm chống lãng phí”. Song vấn đề quan trọng là phải thực thi Luật đó như thế nào?

Đã có không ít những cán bộ chỉ kêu gọi người ta tiết kiệm, còn mình thì không gương mẫu thực hiện. Trình độ dân trí ngày càng cao, nhân dân phân biệt rất rõ những người chỉ nói suông, nói một đàng làm một nẻo và trong mắt của nhân dân, những người đó đã trở thành “những ông quan cách mạng” như Bác Hồ từng nói. Nói và gương mẫu làm đúng những điều mình nói, chính là đạo đức cách mạng. Trong vấn đề thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí, nếu cán bộ đảng viên thiếu gương mẫu, thì làm sao có thể vận động đông đảo nhân dân thực hiện tốt được. Mọi công việc đều thế, việc vận động tiết kiệm chống lãng phí càng phải thế.

Sống giản dị, tiết kiệm là lối sống của Bác, là đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh. Nhà báo Mỹ Đa-vít Han-bớt A-ten đã viết: “Đó là sức mạnh của ông Hồ, vì ông là một người Việt Nam của quần chúng. Địa vị càng cao ông càng giản dị, trong sáng hơn. Hình như ông luôn giữ được những giá trị vĩnh viễn của người Việt Nam!”.

Lê Hồng Bảo Anh
(sưu tầm và tổng hợp)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 538

Ý Kiến bạn đọc