Người tốt - Việc tốt

Bác Hồ đọc báo Thái Bình tiến lên

Vào năm 1958, anh em làm bản Tin Thái Bình chúng tôi được các đồng chí ở Ban công tác nông thôn tỉnh cho hay là, trong một cuộc họp bàn về việc mở rộng phong trào hợp tác hóa nông nghiệp miền Bắc, Ban công tác nông thôn Trung ương có đọc cho đại biểu Thái Bình nghe một bài điều tra chỉ khoảng 600 chữ, do Bác Hồ cắt từ bản Tin Thái Bình ra và chuyển đến. Nội dung bài báo nói về tình hình thôn Xuân Hòa, huyện Thái Ninh, nơi có nhiều đồng bào Thiên Chúa giáo, sau khi nông dân được chia ruộng đất mà vẫn còn một số gia đình thiếu ăn do phong trào đổi công giúp nhau chưa tốt; những người khỏe sức, nhiều vốn thì giàu lên, người yếu sức, ít vốn thì dù có ruộng vẫn nghèo khó. Các đồng chí ở Ban công tác nông thôn cho biết là, Bác Hồ đã chuyển cho bài báo đó cùng những ý kiến về việc phải hết sức quan tâm đẩy mạnh phong trào hợp tác hóa xã hội chủ nghĩa ở nông thôn miền Bắc.

Được tin trên, chúng tôi bảo nhau: “Có lẽ đã từ lâu, Bác Hồ vẫn đọc bản Tin Thái Bình hai trang nhỏ bé của chúng mình”. Chúng tôi rất vui sướng, vì không ngờ Bác bận trăm công nghìn việc, bận đọc hàng chục tờ báo lớn trong và ngoài nước, mà vẫn đọc cả bản tin của tỉnh mình. Chúng tôi cùng chung một ý nghĩ: Chớ có coi thường bản tin, chớ có coi nghề làm tin là kém nghề làm báo. Phải rèn luyện cách nhìn để tìm được vấn đề hay và viết cho tốt.

Sau đó ít lâu, chúng tôi lại được Ủy ban Hành chính tỉnh cho biết: Văn phòng Phủ Chủ tịch vừa gửi thư về báo tin Hồ Chủ tịch thưởng huy hiệu cho em Nguyễn Thị Hợi ở xã Vũ Ninh, huyện Vũ Tiên, do em đã góp phần giúp gia đình làm được nhiều phân bón. Hồi ấy, đối với chúng tôi, đó là lần đầu tiên Bác Hồ thưởng huy hiệu, căn cứ vào bài đăng trên bản Tin Thái Bình. Đây lại là một điều rất vui mừng đối với chúng tôi: Nhờ có việc này, bản tin của chúng tôi vốn bị một số người coi nhẹ, trở nên được nhiều người chú ý hơn trước.

So-492--Bac-Ho-doc-bao-Thai-Binh-tien-len
Bác Hồ với việc đọc sách, báo – Ảnh Internet

Từ năm 1962 trở đi, bản Tin Thái Bình được chuyển lên thành tờ báo chính thức của Đảng bộ tỉnh, đặt tên là báo Tiến lên. Một lần, các đồng chí đại biểu Tỉnh ủy Thái Bình lên Hà Nội họp về công tác sản xuất nông nghiệp, được gặp Bác tại cuộc họp đó. Sau khi nói chuyện với Hội nghị, Bác hỏi:

- Có đại biểu Thái Bình ở đây không?

- Thưa Bác, có ạ!

Bác mở tập tài liệu, lấy ra một mảnh giấy báo cắt vuông vắn, trao cho đồng chí đại biểu Thái Bình và nói:

- Mọi lần Bác thường làm việc trao bằng khen, nay Bác trao cho Thái Bình một “bằng chê”.

Cả Hội nghị đều cười. Đồng chí đại biểu Thái Bình chưa hiểu nội dung bài báo Bác trao cho là như thế nào, nhưng biết đó là bài báo nói về khuyết điểm, nên chỉ cười gượng.

Bài báo đó được mang về đọc tại Hội nghị Ban Tỉnh ủy Thái Bình. Nội dung là phê bình chi bộ Hợp tác xã Văn Hải, huyện Tiền Hải, lãnh đạo làm công tác lương thực chưa tốt, đồng thời biểu dương HTX Tam Nông, huyện Duyên Hà lãnh đạo 74 hộ bỏ nghề làm bún bánh để tiết kiệm lương thực. Tỉnh ủy Thái Bình đã biểu dương Tam Nông và cử cán bộ về Văn Hải giúp đỡ, hướng dẫn sửa chữa khuyết điểm.

Năm 1963, Ủy ban Hành chính Thái Bình lại nhận được một bức thư của Phủ Thủ tướng, kèm theo một bài báo cắt ở báo Tiến lên. Bài báo này phê bình một HTX ở huyện Hưng Nhân về tệ lạm sát lợn.

Bức thư của Phủ Thủ tướng cho biết: Bác Hồ đã cắt bài báo đó gửi sang và yêu cầu hướng dẫn nơi có tệ lạm sát sửa chữa khuyết điểm, Ủy ban Hành chính Thái Bình đã nghiêm chỉnh thi hành ý kiến của Bác và thư của Phủ Thủ tướng.

Năm 1966, chúng tôi được một đồng chí ở Văn phòng Phủ Chủ tịch cho biết: Một hôm, Bác nghe Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam đọc mẩu chuyện về cụ Vũ Thị Đích ở xã Hoàng Đức, huyện Hưng Nhân, có 5 con tòng quân cứu nước, với lời giới thiệu là “Bài đăng trên báo Thái Bình tiến lên” (Lúc này báo Tiến lên đã lấy tên là Thái Bình tiến lên). Vào dịp đó, ở Hà Nội có Đại hội Phụ nữ ba đảm đang, Bác đã bảo đồng chí phục vụ tìm bằng được số báo Thái Bình tiến lên có đăng bài nói về cụ Đích, để Bác lấy tài liệu soạn bài nói chuyện với Đại hội Phụ nữ ba đảm đang, đồng thời Bác gửi huy hiệu về thưởng cho cụ Đích. Ngay sau đó ít ngày, Tỉnh hội Phụ nữ Thái Bình đã nêu gương cụ Đích cho các bà mẹ trong tỉnh cùng thi đua đảm đang tốt công việc gia đình, để các con yên tâm đi chiến đấu cứu nước.

Năm 1976, Bác Hồ đọc hai bài báo nhỏ, mỗi bài khoảng hơn 200 chữ, đăng trên báo Thái Bình tiến lên. Một bài khen đồng chí Khảng, Chủ tịch Ủy ban Hành chính xã Đông Xuân, huyện Đông Quan, bận công tác mà vẫn cùng gia đình nuôi nhiều lợn, trong 5 năm, bán cho Nhà nước 1.180 kg thịt. Một bài phê bình cán bộ cửa hàng thực phẩm huyện Thụy Anh lạm sát lợn. Bác đã yêu cầu báo Nhân dân đăng lại hai bài báo đó, có kèm lời bình luận ngắn. Hai bài báo đó về tỉnh Thái Bình, Ban Thương nghiệp Tỉnh ủy đã cùng Công ty thực phẩm điều tra, xác nhận rằng khuyết điểm lạm sát ở Thụy Anh là đúng và đã phê bình người mắc khuyết điểm. Công ty còn dùng bài báo đó đọc trong cán bộ, nhân viên nhằm giáo dục mọi người tránh mắc sai lầm như vậy.

Một ngày vào đầu năm 1968, Tỉnh ủy Thái Bình nhận được một bức điện của Văn phòng Phủ Chủ tịch, có những dòng chữ:

“Yêu cầu cử cán bộ về HTX Bương Hạ, huyện Quỳnh Côi, xem xét tình hình và báo cáo:

1. Thành tích của HTX đó trong năm 1967.

2. Tên người chủ nhiệm của HTX đó”.

Nhận bức điện, đồng chí Thường trực Tỉnh ủy không hiểu sao lại có việc Văn phòng Phủ Chủ tịch cần kiểm tra bất thường đối với một HTX như vậy, và nhất là lại cần biết họ, tên của người chủ nhiệm. Đồng chí vội vàng cử ngay cán bộ về điều tra HTX Bương Hạ. Kết quả điều tra cho biết: HTX Bương Hạ đã vượt qua những đợt rét 100C hồi đầu năm 1967, cứu mạ xuân khỏi chết và cấy hết ruộng đất. Vụ mùa vượt qua được nạn nắng hạn kéo dài, xã viên ra sức tát nước đêm để cấy lúa mùa. Hợp tác xã có tới 70% là phụ nữ làm ruộng, thế mà lúa cả năm 1967 đạt 6 tấn 3 tạ/héc-ta. Chủ nhiệm là cô Phạm Thị Nậng, mới được xã viên bầu lên, đã ra sức cùng cán bộ, xã viên giành thắng lợi cho HTX. Cô được xã viên bầu là Dũng sĩ 5 tấn, phụ nữ 3 đảm đang, và được chi bộ công nhận là đảng viên 4 tốt.

Ban Thường trực Tỉnh ủy Thái Bình báo cáo lên Phủ Chủ tịch về tình hình Bương Hạ. Ít ngày sau, Ban thi đua tỉnh Thái Bình nhận được một giấy báo kèm theo một huy hiệu của Bác Hồ, gửi thưởng cho đồng chí Phạm Thị Nậng.

Đầu năm 1969, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Bình lên Hà Nội báo cáo với Ban Bí thư Trung ương Đảng về nội dung Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Bình. Sau khi làm việc, Ban Thường vụ được vào gặp Bác. Bác hỏi tình hình phong trào Thái Bình, Bác hỏi về những chủ trương lớn sẽ trình bày tại Đại hội Đảng bộ tỉnh, rồi Bác mở cuốn sổ tay, tìm chỗ ghi chép những việc đáng chú ý mà Bác đã đọc trên báo Thái Bình tiến lên. Bác hỏi đồng chí Ngô Duy Đông, Bí thư Tỉnh ủy:

- Báo đăng tin: Năm 1958, HTX Tân Phong đạt 9 tấn thóc/héc-ta, có đúng không?

- Thưa Bác, đúng ạ!

- Cánh đồng Nguyễn Văn Bé, đạt 11 tấn thóc/héc-ta, đúng không?

- Đúng ạ!

Bác khen:

- Mưa bão lớn mà đạt được năng suất như thế là tốt.

Mở sang trang khác, Bác lại hỏi:

- Ở Thái Bình có HTX làm tốt công tác hậu phương, như là làm sổ vàng ghi tên những người đi chiến đấu cứu nước; lập hòm thư “Tiền tuyến – hậu phương”, thông báo tin tức thi đua giết giặc và sản xuất, giữa bộ đội với những người ở nhà, có phải không?

Một số đồng chí trong Ban Thường vụ Thái Bình không nhớ ngay là HTX nào đã làm việc đó, nên chỉ nhìn nhau chưa dám trả lời. Bác xem lại sổ tay rồi nói:

- Báo Thái Bình tiến lên đã biểu dương đấy!

Đồng chí Tiến Chinh, phụ trách công tác quân sự chợt nhớ ra và báo cáo:

- Thưa Bác, có ạ! Đấy là HTX Tân Hóa, huyện Quỳnh Côi. Ở đấy, các cụ già có con đi chiến đấu xa, nếu bị ốm thì HTX cử người đến chăm nom thuốc thang hoặc cáng lên bệnh viện. Vợ con bộ đội, thương binh, liệt sĩ đau yếu cũng được chi hội phụ nữ cử người đến giúp đỡ…

Bác gật đầu và bảo đồng chí Tiến Chinh:

- Các chú cần làm cho nhiều nơi khác làm được như Tân Hóa.

Ra về, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy kể lại cho các đồng chí trong tỉnh biết việc Bác hỏi han như trên và nói: “Chúng ta xem báo ít hơn Bác, và xem thì không nhớ được những chi tiết hay. Chúng ta phải học Bác nhiều điều, kể cả cách đọc báo nữa”.

Vâng lời Bác dặn, Ban tổ chức Tỉnh ủy Thái Bình đã tổng kết kinh nghiệm vận động quần chúng làm công tác hậu phương của chi bộ Tân Hóa, hướng dẫn các chi bộ trong tỉnh áp dụng.

Khi được nghe kể chuyện trên anh em tòa soạn chúng tôi hết sức phấn khởi. Một đồng chí chúng tôi nói: “Tờ báo tỉnh ta chẳng những góp phần hướng dẫn phong trào trong tỉnh mà còn làm nhiệm vụ báo cáo tình hình Thái Bình lên Hồ Chủ tịch”.

Tháng 1-1970

Nhà văn Bút Ngữ
(Từ sách Bác Hồ với văn nghệ sĩ. Nhiều tác giả.
NXB Văn hóa – Văn nghệ. 2013)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 492

Ý Kiến bạn đọc